Connect with us

Op-Ed

“Vdekja” e gazetës

Published

on

Sa keq janë gjërat për shtypin?

Shumë keq. Tirazhi i gazetave dhe të ardhurave nga reklamat po bie me shpejtësi marramendëse. “The Sun” në Britani kishte një tirazh prej më shumë se tre milionë në vitin 2010; në fillim të këtij viti, kishte rënë në 1.7 milionë. “The Daily Telegraph” ra nga 691,000 në 488,500 gjatë po të njëjtës periudhë; “The Guardian”, nga 302,000 në 166,500. Këtë pranverë, “The Independent” pushoi së ekzistuari si një gazetë e shtypur.

Që nga viti 2005, më shumë se 300 gazeta lokale në Britaninë e Madhe janë mbyllur. E njëjta gjë ka ndodhur në pjesën më të madhe të botës perëndimore. Sipas Shoqatës Botërore të Gazetave dhe Botuesve të Lajmeve, gjatë pesë viteve të fundit tirazhi i gazetave ka rënë me 23.9 për qind në Evropë dhe 11 për qind në Amerikën e Veriut. (Ndonëse falë rritjes në Indi, Kinë dhe gjetkë, në novel global ai është rritur me 22 për qind: rënia e gazetës së shtypur është problem i Botës së Parë).

Përse po ndodh kjo gjë?

Në një fjalë të vetme: prej Internetit. Modeli i vjetër i biznesit për gazetat ishte “mbulimi i çmimit plus reklamat”. Tani që lajmet botohen falas në Internet, shitjet e gazetave janë goditur keq. Reklamat po zhvendosen nga shtypi në internet: Të ardhurat nga reklamat për gazetat e shtypura në Mbretërinë e Bashkuar ranë me 11 për qind në vitin 2015, ose 150 milionë stërlina – më shumë se fatura e pagave të “The Times”, “The Sunday Times” dhe “Daily Telegraph” të marra së bashku. Për vite me radhë, gazetat kishin shpresuar të mbërrinin në një pikë kompensimi, ku të ardhurat nga reklamat online do të mbushnin boshllëkun e shkaktuar prej gazetave të shtypura.

Kjo nuk ka ndodhur. Reklamat online nuk sjellin shumë të ardhura – zakonisht më pak se 10 për qind të të ardhurave totale. Për shembull faqja shumë e suksesshme “Mail Online” ka 14 milionë vizitorë në ditë, megjithatë të ardhurat e saj në 2015, afro 73 milionë sterlina, ishin shumë më pak se sa biznesi i gazetës së shtypur të Mail. Një tjetër pionier i gazetarisë digjitale, “The Guardian” ka një prani shumë të madhe online, por nga pikëpamja financiare është në vështirësi – në vitin 2015 pati humbje prej 69 milionë stërlina. Oreksi për lajme është i fortë si gjithmonë – ndoshta edhe më i madh – por gazetat vuajnë për të “monetizuar përmbajtjen”.

Përse nuk sjellin të ardhura reklamat online?

Reklamat e klasifikuara ishin dikur një burim i madh të ardhurash për gazetat, por këto janë “gëlltitur” kryesisht prej faqeve të specializuara si AutoTrader, PrimeLocation dhe eBay. Biznesi i reklamave online është i dominuar prej aktorëve të mëdhenj digjitalë, si Google dhe Facebook, që përthithin pjesën më të madhe të shpenzimeve për reklama: Në Britaninë e Madhe, fitimet e Google vitin që kaloi ishin 4.92 miliardë stërlina. Ato kontrollojnë mënyrën se si konsumohen pjesa më e madhe e lajmeve – Facebook dhe Google kanë portalet e tyre të lajmeve, ndërkohë që Apple ka një aplikacion të ri – gjë që u jep shumë avantazh. Dhe programet e bllokimit të reklamave online e rrisin vështirësinë për këtë lloj tregu.

Po sikur të kërkohet pagesë për materialet?

Një numër titujsh i ofrojnë materialet e tyre me pagesë, ose kanë adoptuar një sistem ku ofrojnë vetëm disa artikuj falas në muaj. Kjo gjë funksionon për botimet vërtetë cilësore me përmbajtje të specializuar: për shembull, Financial Times kishte 566000 të regjistruar digjitalë në vitin 2015. The Times, The Sunday Times dhe The Daily Telegraph janë gjithashtu me pagesë, dhe duket se kanë sukses – por kjo gjë redukton shumë trafikun në rrjet. Shumë gazetave u është dashur të pranojnë se kjo gjë thjeshtë nuk funksionon. Vitin e kaluar, The Sun i dha fund, pasi kishte tërhequr vetëm 250 000 lexues të regjistruar.

A fitonin ndonjëherë para gazetat?

Disa prej tyre kanë qenë shumë fitimprurëse. Siç thoshte Rupert Murdoch në vitin 2005, ato ofronin “lumenj me flori”. Por ndonjëherë, shtoi ai, “lumenjtë thahen”. Sipas Financial Times, fitimet e liderëve të tregut – The Daily Telegraph, The Daily Mail dhe The Sun – ranë me 40 për qind në dekadën e fundit. E vërtetë, disa gazeta cilësore kanë vuajtur edhe në të kaluarën, por ato mbështeteshin prej trusteve jofitimprurëse (The Guardian), apo nga grupe të mëdhenj fitimprurës (The Times). Problemi i madh ështëse, mënyra si njerëzit konsumojnë lajmet, ndoshta ka ndryshuar përgjithmonë.

Si ka ndryshuar konsumi i lajmeve?

Gazeta tradicionale është enciklopedike: ajo bën bashkë pak nga gjithçka – lajme, komente, sport, kulturë, stil jetese. Por sot, lexuesit online kanë prirjen të kalojnë nga një faqe interneti në tjetrën, duke u fokusuar tek ato që lidhen me interesat e tyre të veçanta – lehtësia e botimit në internet, ka bërë të mundur krijimin e një numëri të madh faqesh të vogla të specializuara. Sipas një studimi të OECD në vitin 2010, leximi online është shumë më “ad hoc, i parregullt dhe sporadik”, sidomos mes të rinjve. Kështu që, përpjekja për të përsëritur gazetën e përditshme në internet, mund të jetë e destinuar të dështojë. Në të kundërt, gazetat e fundjavës kanë mbajtur shumë më mirë.

A ka rëndësi rënia e gazetës?

Rënia e të ardhurave nënkupton që ditët e redaksive të mëdha janë të numëruara. Mes viteve 2001 dhe 2010, numri i gazetarëve në Mbretërinë e Bashkuar ra me pothuaj një të tretën. Disiplinat – kontrolli i fakteve, trainimi, akreditimi – që karakterizojnë gazetarinë serioze janë në rrezik. Siç thotë Katharine Viner, Kryeredaktore e The Guardian, “redaksitë janë në rrezik që të humbasin atë që ka më shumë rëndësi në gazetari: zbulimin e atyre gjërave që dikush nuk do që ju ti dini, përmes ‘daljes në rrugë’, kërkimeve, pyetjeve sfiduese”. Ashtu si e sheh ajo, lajmet do të dominohen gjithnjë e më shumë nga artikuj që shërbejnë si “karrem për klikime” – artikuj të ricikluar që janë shkruar që në krye të herës për të tërhequr trafikun në internet, kjo në dëm të debatit demokratik. Do të jetë e vështirë të ruhen investigimet e gjatë dhe të hollësishëm.

A është vërtetë kaq i zymtë horizonti?

Jo. Shumica e gazetave të mëdha janë duke mbijetuar, ndonëse jo duke lulëzuar, dhe ulja e barrierave të futjes në këtë biznes ka sjellë një seri faqesh të reja që kanë ndihmuar për prishjen e monopolit të disa pak organizatave të lajmeve. “Shoqëria nuk ka nevojë për gazeta. Ajo për të cilën kemi nevojë, është gazetaria”, argumentonte disa vite më parë guruja i Internetit, Clay SHirky. Por sërish, gazetaria e mirë është e kushtueshme. Ajo për të cilën kemi vërtetë nevojë janë mënyrat për ta financuar. /Përgatiti: bota.al/

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Op-Ed

Mëngjes në fashizëm

Published

on

Fashizmit nuk ia duron lehtë mideja mjetet e informimit. Për shembull, fashizmi i Vetëvendosjes e ka një parullë orwelliane: Mediet duhet të informojnë KREJT dhe DREJT

Vetëvendosje, e kam thënë e stërthënë, është lëvizje fashiste. Ka qenë një puro fashizëm gjatë aktivizmit të saj parapolitik dhe e ka përforcuar edhe më shumë prej se është kthyer në lëvizje politike dhe ka synuar marrjen pushtetit. Herën e parë kur erdhi në pushtet, ishte një lloj lehtësimi për të gjithë ata që si unë ia kanë frikën fashizmit, sepse ishte në bashkëqeverisje të plotë me një subjekt tjetër, ideologjikisht të kundërt dhe kështu gjasat e balansimit ishin të mëdha. E megjithatë ajo qeverisje nuk pati jetë veçse për pak ditë. Gabonim. Fashizmi nuk ka bashkëshorte. Është beqar përdhunues.

Nuk është një fashizëm që ka pikur nga qielli. Nuk është fashizëm që ka mbirë nga ferri, në ndonjë natë të errët të ndonjë frike a kiameti. Është thjesht fashizmi i rëndomtë, të cilit ia ka shtruar rrugën me lule për njëzet vjet një qeverisje banditësh të rrugës (subjektet e dala nga lufta, ose lëvizja e armatosur) dhe banditëve me kravatë (lëvizja paqesore). Është fashizmi që në kohë normale demokracie e zhvillimi thjesht rri i strukur në gjirize, duke u cakërruar dhëmbët nga frustrimi, pa mundur ta nxjerrë kokën as për të marrë pak diell.

Për njëzet vjet LDK, PDK dhe AAK në vend se ta ushtronin qeverisjen, e kanë ushtruar banditizmin dhe krimin e organizuar. Kanë shkuar deri aty sa nuk ka një gjë të vetme për të cilën do të mund të thoshin: në rregull, nuk kemi lënë të zezë pa bërë, por ja këtë nuk do ta bëjmë. Thjesht, nuk ka pasur të zezë që nuk do ta bënin, deri aty ku nuk ndërhynte presioni ndërkombëtar. Aty ndaleshin, sigurisht. Arsyet mund të jenë të ndryshme.

Pushteti i tyre ishte pushteti i arrogancës së liderit dhe të bëmës. LDK përdorte aurën e liderit, Ibrahim Rugovës, që i kishte prirë lëvizjes paqesore për një dekadë. Kjo është arroganca e liderit. Subjektet e dala nga lëvizja e armatosur përdornin aurën e bëmës së tyre, natyrisht të hiperbolizuar dhe mitizuar. Pak rëndësi kishte. Arroganca e bëmës ua mundësonte ta ushtronin arrogancën e rrugës, pushtetit. Si rezultat, nuk ka mbetur e mirë e përbashkët pa u keqpërdorur, vjedhur e plaçkitur. Vetëm sepse mundnin dhe vetëm sepse, si ata banditët e lagjës, shkonin me mendjen se askush nuk guxon t’u thotë se i kanë sytë e zinj.

Kjo, me pak fjalë (pa e injoruar rrezikun që mund të sjellë ky thjeshtëzim), është rruga e shtruar me lule për fashizmin. Fashizmin e Vetëvendosjes. Kjo ka bërë që Vetëvendosje, fashizmi, sot ta ketë arrogancën e popullit (përkatësisht votës). Arroganca e popullit është, s’do mend, ku e ku më e rrezikshme se ajo e banditizmit të rrugës. Sepse, në fund, edhe fashizmi është banditizëm, por banditizëm ideologjik. Dallimet janë esenciale. Banditizmin e rrugës një ditë edhe e mposht, atë ideologjik është bukur më zor.

Arroganca e popullit (votës) sot ia lejon fashizmit të përpiqet ta kontrabandojë ligjin për zgjedhjet. Atë që e bëjnë për të mirën e tyre, duan ta shesin për të mirën e përbashkët. Arsyetimet i kanë para veprimeve. Sepse së pari prodhojnë arsyetime, pastaj veprime që nuk janë veprime në vetvete e për vete, por si pasojë direkte të arsyetimeve. Arsyetimi është e mira e tyre, dobia e tyre; madje, parimi i tyre.

Arroganca e popullit (votës) ua mundëson të kenë lehtësinë fashiste ta imponojnë ligjin për konfiskimin e pasurisë, duke ua mësyrë kundërshtarëve dhe të tjerëve pa asnjë provë dhe pa asnjë aktgjykim. Tjetri është armiku. Drejtësia është ajo që ndien dhe mendon fashizmi. Një herë ndalohesh, pastaj i gjejnë (sajojnë) provat dhe i nxjerrin përfundimet. Kur të harxhohen kundërshtarët, të tjerët janë populli (votuesit).

Arroganca e popullit (votës) bën që dështimet e pushtetit (fashizmit) të shihen si sajesë e mediave, kundërshtarëve, armiqve të popullit. Mediet duhet të hetohen. Duhet të mbahen nën kontroll. Duhet të informojnë DREJT dhe KREJT.

Janë zbythur në këto tri raste? Me gjasë po. Asnjë lehtësim. Asgjë nuk ka përfunduar. Për më tepër, më e rëndësishmja: zbythja tregon se jemi duke ngrënë kafjall. Kafjalli është i lehtë. Në drekë servohet ushqim më i fortë.

*Shkruar për GazetaExpress.com

Continue Reading

Op-Ed

Çfarë ka ndodhur me Donald Trump?

Published

on

By

Ai ishte shumë këmbëngulës gjatë kohës që po largohej nga Shtëpia e Bardhë:”Unë do të mbetem në politikë!”. Ishte një fund i trazuar i presidencës – fajësimi, faljet skandaloze, por edhe një debat i fortë mbi rezultatin e zgjedhjeve presidenciale – por Trump e dinte se kishte pas ndjekës të përkushtuar, ndaj ai synonte të mbetej një zë i fortë në politikën amerikane.

Dhe jo vetëm ai:Familja e tij ishte e etur të përfitonte nga suksesi i tij elektoral. Zakonisht një ish-president mban një profil të ulët pasi lë detyrën. Ai nuk do ta bënte atë. Por do të mbetej figura dominuese në partinë e tij. Por planet nuk i shkuan mirë.

Presidenti u vendos në shtëpinë e tij të re, duke u bërë thirrje miqve që ta ngrinin zërin mbi mënyrën e padrejtë se si ishte trajtuar, dhe të anoheshin për prokurorët që ishin më shumë sesa duhej të zellshëm kundër tij. “Ai të lodh duke e dëgjuar përherë më këto gjëra!”- rrëfeu një mik.

Ishte viti 2001, dhe ish-presidenti ishte Bill Clinton. ”Kur një president largohet nga detyra, ne presim që ai të zhduket nga skena për një farë kohe, që t’ia lëshojë skenën presidentit të ri, dhe të na japë pak kohë për të harruar se përse nuk u penduam që e lamë të largohej”-shkruante “Time”.

Nuk ka gjasa që Donald Trump ta telefonojë Bill Clinton për t’u takuar. Dhe kjo jo sepse Klinton do ta refuzonte ftesën. Por sepse nëse do të uleshin të bisedonin, të dy burrat mund të zbulonin se kishin diçka të përbashkët për të diskutuar. Trump ka mbetur papritur shumë i mënjanuar që nga largimi i tij nga detyra.

Shumë pak njerëz mund ta kishin imagjinuar këtë. Philip Bump i “Washington Post”shkroi kohët e fundit se nëse kërkon në Google imazhet e fundit të Trump, të dalin në shumë ato të kohës para se ai kandidonte për president.

Teoria më popullore për zhdukjen e Trump nga skena, është se ndalimi që i bëri Twitter (dhe faqet e tjera të mediave sociale), e kanë dëmtuar shumë aftësinë e tij për të arritur një audiencë të gjerë. Me llogarinë e tij në Twitter në majë të gishtave, ai mund të shfrynte dufin ndaj kujtdo dhe ndaj gjithçkaje, dhe do të pëlqehej dhe komentohej nga miliona ndjekës.

Media do të raportonte me siguri mbi qëndrimin e tij të fundit. Eklipsimi i Trump duket se fillon rreth 8 janarit, kur Twitter njoftoi ndalimin e profilit të tij. Është e qartë se Trumpit i mungojnë postimet në shkurtra në Twitter, dhe marrja e reagimeve të menjëhershme nga audienca.

Ai ua dërgon me e-mail gazetarëve deklaratat e tij – ndonjëherë disa në ditë – me shpresën se ata do t’i postojnë në Twitter, por nuk është e njëjta gjë. Por edhe teoria e Twitter-it ka të meta. Postimet e Trump mund të shkaktonin drithërima tek zyrtarët qeveritarë, por ato kishin nisur ta humbnin forcën e tyre që pas vitit 2019.

Më pak njerëz kishin filluar që të reagonin ndaj tyre, dhe përpjekjet e Trump për ta kompensuar atë rënie thjesht duke postuar më shpesh, e dobësuan më tej efektin. Amerikanët dukej se po bëheshin më të ngopur me deklaratat e vrazhda të presidentit.

Përveç kësaj, dikush që ka famën e Trump s’ka nevojë për të pasur doemos një llogari në Twitter. Si një kandidat presidencial rebel në vitin 2015, Trump zbuloi se llogaria në atë platformë, i siguronte një mënyrë të dobishme për të drejtuar diskursin, edhe pse pak gazetarë apo politikanë e morën në fillim seriozisht kandidimin e tij.

Por kur ishte president, Trump kishte edhe shumë mënyra të tjera në dispozicion për të diktuar vëmendjen e medias:konferencat për shtyp, intervistat zyrtare, dhe adresat e Zyrës Ovale. Megjithëse ndonjëherë u shmangej këtyre metodave si president – ai nuk dha një adresë të Zyrës Ovale deri gati 2 vjet pas nisjes së mandatit të tij – ai po përdor tani mjetet që i mbeten në dispozicion.

Për disa kohë pas përpjekjes për grusht shteti më 6 janar 2001, Trump qëndroi çuditërisht i heshtur, me sa duket duke dëgjuar këshillat e ndihmësve, të cilët i sugjeruan që të mbante kokën ulur ndërsa Senati ishte ende duke shqyrtuar fajësimin e tij. Por që kur Senati nuk arriti ta dënojë, Trump ka qenë më i zëshëm.

Ai ka vazhduar të bëjë deklarata publike, përfshirë ato në mbledhjen e Komitetit Kombëtar Republikan fundjavën e kaluar, dhe ka dhënë intervista në disa prej stacioneve televizive të  të preferuara prej tij. Gjithashtu ai ka dhënë të paktën një duzinë intervistash për librat e shkruara rreth presidencës së tij.

Trump mund të tërhiqte më shumë vëmendje, nëse do jepte një intervistë për një gazetar më kundërshtar. Trump mund të jetë viktimë e suksesit të tij të dikurshëm në diktimin e ciklit të lajmeve. Së pari, ndoshta media ka filluar më në fund ta kuptojë leksionin në lidhje me mbulimin e “karremave” të tij, që ishin deklarata gjithnjë e më boshe.

Së dyti, aftësia e Trump për të diktuar lajmet, varej pjesërisht nga provokimet e tij gjithnjë e më të forta. Dhe pasi ke provuar të përmbysësh një palë zgjedhje presidenciale, nuk ke shumë hapësirë ​​për të përshkallëzuar më tej. Trump pati sukses duke u shndërruar në një zëdhënës të ankesave të bazës së tij të mbështetësve.

Por ankesat e tij në lidhje me zgjedhjet – edhe pse ai është përpjekur t’i cilësojë ato si vjedhje të zgjedhjeve – janë në thelb vetëm për atë që ai e sheh si një fyerje personale ndaj tij, dhe jo si një kauzë kombëtare.

Sondazhet tregojnë se shumë republikanë besojnë se zgjedhjet e vitit 2020 ishin të manipuluara, dhe dëmi që do t’i sjellë kjo besimit tek demokracia në planin afatgjatë, është i rrezikshëm. Megjithatë në një të ardhme më të afërt, askush nuk do të mbetet aq i zemëruar personalisht për këtë sesa vetë Trump.

Disa ndjekës që e shihnin atë si një njeri që mund të sfidonte establishmentin, do ta shohin tani humbjen e tij si provë se politika është e pandryshueshme, dhe do të zhyten në apati apo do të shkëputen prej tij. Për të tjerët, humbja e Trump e bën atë një humbës. Ndaj ata do të kërkojnë tani “heronj” të tjerë.

Edhe pse ka humbur ndikimin në media, Trump mbetet në kontrollin e Partisë Republikane. Një pakicë e konsiderueshme e popullsisë e mbështet ende atë. Ai kryeson në sondazhet mbi votuesve e Partisë Republikane për kandidatin zyrtar të presidencialeve të vitit 2024. Republikanë të njohur si Kevin Mccarthy dhe Steve Scalise, bëjnë vazhdimisht pelegrinazh në rezidencën e Trump Mar-a-Lago për të forcuar pozitat e tyre. Komiteti i fushatës për republikanët e Senatit duket se shpiku një çmim enkas për Trump.

Edhe figura të tilla si Mitch Mcconnell dhe Nikki Haley, që e kritikuan ashpër Trumpin për ngjarjet e 6 janarit, kanë deklaruar se do ta mbështetin atë, nëse ai ishte do të ishte i nominuari për zgjedhjet e vitit 2024. Por ajo që zotëron Trump është fuqia negative – fuqia për të siluruar çdo republikan që nuk është dakord me të. Ai e ka humbur pjesën më të madhe të fuqisë së tij pozitive – aftësinë për t’i bërë gjërat të ndodhin, për të falur, dhe për të çuar përpara kauzat.

Problemi themelor për Trump është se pavarësisht përpjekjeve të tij më të mira po edhe atyre më të poshtra, ai nuk është më president. Ai thjesht nuk ka shumë rëndësi tani në SHBA. Kjo gjë i ndodh çdo presidenti sapo largohet nga detyra – madje edhe atyre si Bill Clinton, që largohen nga posti relativisht popullorë, në një kohë që Trump nuk ka qenë kurrë i tillë.

Përgjatë karrierës së tij politike, Trump ka vepruar sikur të jetë imun jo vetëm ndaj pasojave ligjore për veprimet e tij por edhe ndaj të gjitha rregullave tradicionale të politikës, dhe ka arritur të bindë shumë analistë se kjo është e vërtetë. Deri më sot, ai ka qenë i suksesshëm në shmangien e ligjit, por rregullat tashmë e kanë zënë mat. /Përktheu: Alket Goce-abcnews.al

 

Continue Reading

Op-Ed

Qysh duhet me u dënu Shefqet Krasniqi për seksizëm?

Published

on

Një hoxhë i njohur shprehu qëndrime seksiste në një emision debatues. Ai tha pak a shumë që “gruaja e ka vendin në kuzhinë, e burri në odë”. Dhe, rrjeti social Facebook gjëmoi në protestë kundër kësaj ndarjeje territoresh në baza gjinore. Një gjëmim, absurditetin dhe realitetin e të cilit duhet me e trajtu fort seriozisht.

Unë nuk besoj aspak që dikush ka pritë prej të pandehurit, Shefqet Krasniqi, me shpreh qëndrime feministe. Unë nuk besoj aspak që dikush, kushdo, pret prej një hoxhe, cilitdo hoxhë, që me shpreh qëndrime feministe.

Po e them troç atë që e dimë të gjithë: feja islame, ashtu si dy fetë tjera abrahamike, është qysh në thelb seksiste parë prej cilësdo perspektivë feministe. E matanë këtij thelbi, nëse mund të dilet matanë thelbit, gjallon një histori e gjatë dhe tmerruese e shtypjes së grave. Një shtypje e bërë bash prej çdo sekti e bash ndaj çdo gruaje.

Prandaj, me reagu ndaj një deklarate të caktuar seksiste të një hoxhe nënkupton fillimisht me e mbulu seksizmin blatant që përfaqëson vetë ekzistenca e hoxhës dhe e fesë. Sidomos në vendin tonë.

Por, ka diçka shumë më të rëndësishme. Është një formë specifike e këtij reagimi që po dënon thjesht praninë e hoxhës në debatin publik.

Ky reagim specifik na kallëzon së pari ‘marshin automatik’ në të cilin është vendos feminizmi kosovar në rrjetet sociale. Duke shfrytëzuar papërcaktueshmërinë gati të plotë teorike, e për rrjedhë edhe ideologjike, ky feminizëm në kërkesën për mobilizim bëhet pseudo-feminizëm, e si i tillë tepër i adoptueshëm dhe tepër fleksibil – siç nuk ekziston tjetërkund pos Kosovës.

Dhe pikërisht ky mobilizim na çon në karakterin e tij ekskluziv e jopolitik [jostrategjik].

Unë nuk njoh ndonjë feministe apo feminist që nuk ka mbetje seksiste. Bile, sa më shumë të ketë lexuar në fushën e studimeve gjinore, aq më të vetëdijshëm janë për ato mbetje. Ta zëmë, shumica prej nesh ende mbiemërohemi me emrat e familjes së babait, veç të babait, e jo edhe të nënës. Dhe s’ka as kërkesë që kjo të ndryshojë. Disa prej nesh, gra, i shtojnë ende mbiemrit të tyre edhe atë të burrit derisa kjo nuk ndodh me burrat. Pak prej nesh kemi shpreh pakënaqësi me nacionalizmin toksik shqiptar dhe kemi kontestuar figura historike seksiste. Përkundrazi, ne vazhdojmë t’i himnizojmë ato. Pak prej nesh kemi shpreh pakënaqësi për himnin shqiptar që ka gjuhë eksplicite seksiste.

Pra, ne nuk jemi puritanë në feminizëm. E as nuk mund të jemi duke marrë parasysh ngushtësinë e gjuhës. Por, është e rëndësishme të kemi qëndrime radikale. Dhe, të kesh qëndrime radikale nuk nënkupton domosdo t’i shprehësh ato me metoda radikale. Të kesh qëndrime radikale, në varësi të vetë qëndrimeve natyrisht, nënkupton t’i kuptosh ato prej rrënjës së tyre. Të mos jesh laraman.

Pra, ne duhet të jemi radikalë e qartë të përcaktuar në atë që besojmë – e njëkohshëm edhe pranues ndaj atyre që kanë bindje tjera. Pranues, para së gjithash, sepse përveç që nuk i dimë aq mirë rrënjët e bindjeve tona feministe, ende po mësojmë gjëra elementare.

Dhe, duke qenë në këtë marsh automatik reagues tepër përjashtues, kjo na çon drejt kërkesës aktualisht absurde për hoxhallarë feministë. Një kërkesë që e çkuptimëson angazhimin e deritashëm për zgjerim të fushës së luftës për barazi.

Duhet me e kuptu që jemi të kurthuar brenda një gjuhe e një politike gjuhësore që duhet me u ndërru. Me plot ofshama, sharje, fraza, emra, fjalë, togfjalësha, nënkuptime e parakuptime seksiste. Dhe, meqë gjuha është ndodhi shoqërore, që ekziston vetëm duke qenë e përbashkët, e prandaj e kuptueshme, seksizmit është e zorshme t’i shpëtojmë. Dhe pikërisht kjo fushë duhet zgjeruar me urgjencë.

Në intervistën e hoxhës Krasniqi unë nuk u befasova nga ndarja në baza gjinore që i bëri hapësirës. Në fakt, ajo që më befasoi është se ky hoxhë – me të drejtë – denoncoi pikërisht diskriminimin e grave në kanunin e Lekë Dukagjinit. Edhe kjo na tregon që metodat radikale e përjashtuese që shprehin qëndrime laramane e të papërcaktuara duhet me u ndërru. Në vend të përjashtimit – që potencialisht mund të prodhojë edhe kundër-reagim të madh e të fuqishëm ose thjesht vetizolim në hapësirat ‘private’ të diskutimit – do të duhej promovuar gjithëpërfshirja dhe përballja.

Shoqëria jonë është qartazi e ndarë në dy grupe. Në konservatorë dhe në liberalë. Konservatorët, ani pse shumicë dërrmuese, kanë një përfshirje tepër të vogël në sferën publike. E liberalët, edhe pse pakicë dërrmuese, kanë përfshirjen dominante. Kjo pashmangshëm prodhon ndjesi të represionit e më pas edhe dezintegrimit te pjesa konservatore e shoqërisë.

Emancipimi – besoj është e qartë për secilin – në vende kapitaliste derdhet njësoj si vetë kapitali: vertikalisht, prej lart poshtë. Përgjithësisht, janë njerëzit të cilët kanë më shumë pasuri e mundësi që marrin arsimim më cilësor e qasje më të madhe në këtë ‘produkt’. Prandaj, qasja përjashtuese përveç që në mënyrë direkte sulmon pjesën më të lëndueshme edhe ekonomikisht të shoqërisë, gra e burra bashkë, ajo kufizon vrazhdë edhe hapësirën për emancipim ndaj këtyre njerëzve.

Prandaj, dënimi i seksizmit të hoxhallarëve nuk duhet bërë nga lëngimi për t’i zgjatur jetën laramanisë tonë gërditëse. Që në një anë të kemi feminizëm në publik, dhe seksizëm të tolerueshëm në hapësirat private. Hoxhallarët duhet të dënohen nga lëngimi për emancipim të gjithmbarshëm shoqëror. Dënimi duhet të jetë në atë mënyrë që hoxhë Shefqet Krasniqi nga denocnimi i Kanunit të kalojë – me të njëjtat parime – edhe te denoncimi i praktikave islame, e edhe te denoncimi i vetes së tij.

Secili, sado i varfër qoftë, ka të drejtë të ketë qasje në emancipim.

Continue Reading

Trending