Connect with us

Op-Ed

A i shkoi Rusisë huq grusht shteti në Mal të Zi?

Një lajm i jashtëzakonshëm doli në ditën e zgjedhjeve parlamentare të Malit të Zi më 16 tetor: shërbimet malazeze të sigurisë arrestuan 20 shtetas serb që dyshoheshin se po përgatisnin një sulm në institucione të ndryshme shtetërore atë natë, në kohën kur po pritej rezultati i zgjedhjeve. Në mesin e të arrestuarve ishte edhe një gjeneral i pensionuar serb, që ishte edhe prijës i një lëvizjeje nacionaliste djathtiste me seli në Novi Sad, pothuajse pesëqind kilometra larg në rajonin e Vojvodinës në Serbi.

Published

on

 

Reagimi i menjëhershëm i Serbisë kishte doza mosbesimi të maskuar me finesë. Kryeministri serb, Aleksandar Vuçiq, kërkoi që të ofroheshin dëshmi për komplotin dhe shumë anëtarë të opozitës malazeze, që përbëhet prej një numri të madh të pjesëtarëve të pakicës serbe në Malin e Zi, pretendonin se kryeministri Milo Gjukanoviq dhe shërbimet e tij sekrete kishin lartësuar flamurin e një operacioni të rrejshëm me qëllim të betonimit të fitores.

Dy ditë më vonë, prokurori special malazez, Milivoje Katniq, ngulmoi se do të ishte i lumtur po të ndante dëshmitë që kishin mbledhur hetuesit e tij dhe se «masakra e pashembullt» ishte parandaluar me kryerjen e arrestimeve. U zbardhën edhe hollësi të tjera të puçit: plani ishte që disa individë të hynin në ndërtesën e Kuvendit në kryeqytetin Podgoricë, me unfiroma të shërbimeve elitare të sigurisë të Malit të Zi, dhe që t’i nënshtronin gardianët. Ata pastaj do të hapnin zjarr në drejtim të përkrahësve të opozitës jashtë ndërtesës së kuvendit, ku po prisnin rezultatin e zgjedhjeve. Në fund, ata do të rrëmbenin kryeministrin, dhe ose do t’i shpallnin zgjedhjet të pavlefshme, ose në njëfarë forme ta kurdisnin rezultatin në favor të opozitës.

Në atë pikë, Partia Demokratike e Socialistëve (DPS) e kryeministrit Gjukanoviq, kishte fituar shumicën e votave dhe ishte në negociata për të krijuar koalicionin e ri qeveritar. Gazetarët e huaj perëndimor nuk po i kushtonin më vëmendje zgjedhjeve. Konspiracionet e krisura janë fakt në jetën e përditshme politike në Ballkan. Dhe megjithëse kishte raportime për parregullsi në procesin zgjedhor, margjina e DPS-së korrespondonte pak a shumë më anketimet e kryera para zgjedhjeve. Nuk kishte më asnjë lajm në këtë proces.

Por historia nuk kishte të sosur.

Në fillim të javës së kaluar, kryeministri serb mbajti një konferencë për media. Vuçiqi, që dukej i lëkundur, konfirmoi se në fakt kishte një komplot për vrasjen e Gjukanoviqit. Një tjetër grumbull unfiromash dhe një shumë prej 120 mijë eurosh para në dorë ishin gjetur në Serbi, theksoi Vuçiq, duke shtuar se ishin arrestuar edhe disa shtetas serbë. Ai theksoi se asnjë politikan, në Serbi a Mal të Zi, nuk ishte i përfshirë në planfikim, por ai më fort drejtoi tërthorazi gishtin kah «shërbimet e huaja, nga Perëndimi dhe Lindja», dhe tha se i pret punë e madhe ata që janë arrestuar.

Dhe të enjten e javës së kaluar, plasi një tjetër bombë: e përditshmja «Danas», duke cituar burime të larta në qeveri, raportonte se Serbia kishte dëbuar tinëz shtetas rusë në lidhje me komplotin në Malin e Zi. Për më tepër, gazeta raportonte se serbët e arrestuar më parë kishin në pronësi shumë pajisje që mundësonin enkriptimin e komunikimeve, si dhe teknologji të paspecifikuar të sofistikuar, që ishte përdorur për të përgjuar vendndodhjen e Gjukanoviqit. Disa prej serbëve të arrestuar raportohet se kishin luftuar në anën ruse në Donbas në Ukrainë.

Dhe krejt papritur u bë që Nikolai Patrushev, ish-drejtues i FSB-së (shërbimit sekret rus) dhe drejtues aktual i Këshillit të Sigurisë të Rusisë, ia behu në Beograd. A mund të ketë qenë e lidhur vizita e tij me dëbimin e atyre që duket të kenë qenë agjentë rusë? Dhe rrëfimi pothuajse i harruar për intrigën zgjedhore në një vend të vogël ballkanik prej 600 mijë banorësh, po përfshinte krejt papritur edhe fqinjin e tij më të madh, madje po implikonte edhe Rusinë në një grusht shtet me pasoja të mundshme botërore.

Zgjedhjet malazeze ishin formësuar kaherë prej Gjukanoviqit si referendum për vendimin e tij për të fuqizuar edhe më shumë integrimin euroatlantik të vendit të tij. Dhe votimi ishte më shumë se një përpjekje për mandat simbolik: Mali i Zi ka kompletuar negociatat e anëtarësimit në NATO në maj dhe tani i duhet edhe parlamentit ta ratifikojë marrëveshjen. Po të fitonte opozita, përpjekja malazeze për anëtarësim në NATO do të binte në fund të pusit. (Shtetet anëtare të NATO-së pritet që pastaj të ratifikojnë deri në pranverë anëtarësimin e Malit të Zi.)

Kalkulimi i NATO-së për pranimin e Malit të Zi, shtet që ka telashe edhe me transparencën dhe lirinë e shtypit, ishte i dukshëm sheshit: Shqipëria dhe Kroacia tashmë janë anëtare, dhe pranimi i Malit të Zi de fakto ia mbyll daljen në Adriatik ushtrisë së Rusisë. Vetë Gjukanoviqi, që ka mbajtur frenat e pushtetit shumicën e kohës për më shumë se dy dekada, dyshohet se ka lidhje të drejtpërdrejtë me rrjete të ndryshme trafikimi dhe mafioze që operojnë në vendin e tij. Afërmendsh se si aleancë e mbrojtjes, NATO-ja, është para së gjithash e shqetësuar me reformat që lidhen me forcat e armatosura të vendit aspirues dhe në këtë pikë duket se Mali i Zi ka shënuar përparim. Dhe natyrshëm ta ha mendja se korrupsioni i përmasave të mëdha do të sfidohet në kohën kur vendi t’i afrohet anëtarësimit në Bashkimin Europian. Anëtarësimi i Malit të Zi në NATO, përveç interesave strategjike, do ta vërë vendin edhe në rrugën drejt këtyre ndryshimeve.

Rusia nga ana e saj ka qenë fort e acaruar me orientimin perëndimor të vendit, dhe sidomos për shkak të aspiratave malazeze për NATO-n. Iritimi rus ka dy arsye – kryesori lidhet me interesin strategjik dhe së dyti me atë ekonomik.

Kur bëhet fjalë për atë strategjik, Rusia e sheh garën e saj me NATO-në si lojë të humbur. Megjithëse Moska nuk ka ndërmarrë masa për të afruar Malin e Zi për bashkëpunim në çështje ushtarake, anëtarësimi në NATO mbyll edhe mundësinë e vetme që Rusia të ketë një dalje në një pikë në Adriatik në të ardhmen në një shtet mik. Dhe kjo është shuplakë turinjve Moskës. Dhe për këtë e fajëson Perëndimin.

Kthimi kah Perëndimi i Malit të Zi vë edhe njëfarë precedenti të sikletshëm për aleaten më të madhe të Rusisë në rajon, Serbinë. Kryeministri Vuçiq ka luajtur me kujdes kartën e dyfishtë në këtë drejtim, duke i thënë pa bujë Perëndimit se synon integrimin e vendit në rrugën perëndimore, njëherësh duke folur publikisht për ruajtjen e marrëdhënieve të mira me Moskën. Opinioni publik serb vazhdon të mbetet i acaruar kundër NATO-së dhe të shpreh afërsi të madhe me Rusinë. Por me kalimin e kohës. Kremlini me siguri po llogarit se gjendja mund të ndryshojë.

Edhe interesat financiare kanë rol në frustrimin rus. Mungesa e lartëcekur e transparencës e bën Malin e Zi destinacion atraktiv për paratë ruse, pjesa më e madhe e të cilave kanë prejardhje të dyshimtë. Shumë shtetas rusë kanë ndërtuar pushimore verore në mal të Zi – 25 për qind e të gjithë turistëve të Malit të Zi janë rusë, dhe dikush pretendon se shtetasit rusë kanë 40 për qind të patundshmërive në shtetin e vogël ballkanik.

Oleg Deripaska, një prej rusëve më të pasur në Rusi para krizës financiare më 2008 dhe ende një njeri me lidhje të forta brenda Kremlinit, është njeri me peshë në Malin e Zi. Saga e përfshirjes së Deripaskas me fabrikën e aluminit në Mal të Zi, KAP, është e kahershme dhe plot intriga. Gjukanoviqi e kishte negociuar personalisht privatizimin e KAP-it më 2005 dhe kompania e Deripaskas, «En Holding» e ka akuzuar së fundi qeverinë për kompensim prej 700 milionë eurosh të shtetit që ka Bruto Prodhimin Vendor prej 4.25 miliardë eurosh. Përtej luksit, kapitali rus prej më shumë se një miliardë eurosh vazhdon të vërshojë çdo vit vendin. Shumica e parave investohen në patundshmëri dhe komplekse kazinosh. Vetë Deripaska është investitor i madh në projektin e marinës malazeze, që parashihet të ketë superjahte për pasanikët më të mëdhenj të botës. Paraja ruse llogaritet se përbën një të tretën e investimeve të përgjithshme të huaja në vit.

Qeveria e Gjukanoviqit duket se ka nxjerrë përfundimin se varësia e madhe nga një burim i jashtëm kapital nuk është punë e meçur si strategji afatgjate. Dhe derisa rusët e kamur nuk e kanë telash që të parkojnë paratë e tyre në shtete të BE-së dhe NATO-së, një vend i vogël, si Mali i Zi, pro-perëndimor, nuk paraqet përjashtim. Nuk e kanë këtë hall elitat ruse kuazigangstere dhe padyshim se statuskuoja është e preferuar. Dhe politika e jashtme ruse është përherë atraktive për nevojat e kleptokratëve rusë.

Pavarësisht prej rrënjëve të tij, Kremlini nuk e ka fshehur pakënaqësinë kundër pretendimeve të Malit të Zi. Ministria e Jashtme ruse e ka quajtur anëtarësimin malazez «hap të hapur konfrontues, me mashtrime për pasoja të reja destabilizuese për sistemin e sigurisë euroatlantike». Zëdhënësi i Putinit, Dmitry Peskov, ka qenë edhe më i drejtpërdrejtë dhe më ndjellakeq: «Moska ka thënë përherë se zgjerimi i vazhdueshëm i NATO-së, i infrastrukturës së NATO-së në Lindje, nuk çon askund tjetër pos një kundërpërgjigjeje nga lindja, që është nga Rusia», ka deklaruar ai.

Sipas anketimeve të trumbetuara prej qeverisë së Gjukanoviqit, përkrahja për anëtarësim në NATO në Mal të Zi duket se është rritur sivjet. Megjithatë, po vazhdojnë ndasitë në baza etnike: Shqiptarët dhe boshnjakët etnikë – pakica të vogla – përkrahin me të madhe hyrjen, shumica e malazezëve etnikë e përkrahin fort anëtarësimin, dhe janë shumica e serbëve që kundërshtojnë. Gjukanoviqi ka akuzuar partitë opozitare serbe për marrje të parave ruse, akuzë e hedhin poshtë liderët opozitarë. Njëherësh, partitë opozitare kanë përkrahur me vendosmëri linjën ruse kur ka ardhur puna te NATO-ja, dhe kanë ngritur e fuqizuar zërat antiperëndimorë dhe prorus në mesin e politikanëve nacionalistë matanë kufirit në Serbi.

Ato forca irridentiste serbe në Mal të Zi do të bashkëpunonin me paramiltarët në Serbi shumë lehtë për t’ia përplasur fytyrës kujtdo që do të mund t’u dilte në rrugë në Ballkan. Ngjashëm, edhe rusët do të josheshin për të shfrytëzuar ndasitë etnike për hesape të veta dhe askush nuk do të habitej në këtë pikë.

Rusia mund të ketë pasur gisht në grusht shtet kundër një shteti që po peshon mundësitë për anëtarësim në NATO, megjithëse është zhvillim i ri dhe që po sjellë kokëçarje.

Por sa të vërteta ka në pretendimin se Rusia mund të ketë qenë pas një puçi të dështuar? Dëshmitë aktuale, megjithëse nuk janë zbardhur të gjitha, janë sugjestive.

Dihet mirëfilli se shërbimet ruse të inteligjencës kanë operaruar lirshëm në Serbi kaherë. Por nuk është ditur se aktiviteti i tyre është rritur kohëve të fundit. Një koleg në rrjedha me zhvillimet në Ballkan më thotë se spiunët rusë po i përgjojnë të huajt në Beograd dhe rrethinë, duke përdorur teknika që deri vonë përdoreshin vetëm ndaj diplomatëve të huaj në Moskë. Derisa kryeministri Vuçiq thuhet se nuk i ka autorizuar këto veprime, deri tash nuk ka ndërmarrë asgjë për t’ua ndalur turrin.

Natyra e vërtetë e vizitës së Patrushevit në Beograd është në thelb të çështjes. Ministri serb i punëve të Brendshme, Nebojsha Stefanoviq, pretendoi se udhëtimi nuk ishte i papritur – se ishte planfikuar më parë dhe se ishte vizitë e zakonshme shtetëror për një zyrtar të lartë rus. Arsyeja zyrtare për udhëtimin e tij, sipas Stefanoviqit, ishte diskutimi i nënshkrimit të një memorandumi të propozuar për bashkëpunim sigurie.

Publikimi më autoritativ që ka sfiduar këtë pretendim, mbase për habi, ishte e përditshmja për çështje ekonomike ruse, «Kommersant», që raportonte se qëllimi i vërtetë i vizitës «së papritur» të Petrushevit ishte për «diskutimin e ‘çështjes malazeze’» dhe për «parandalimin e skandalit që do të prishte marrëdhëniet serbo-ruse». «Kommersant» raportonte se dyshohej se Patrushev kishte mbajtur takime të ndara prapa dyerve të mbyllura me Stefanoviqin, ministrin e Jashtëm, kryeministrin, madje edhe me presidentin Tomislav Nikoliq, lidhur me një marrëveshje që tashmë ishte diskutuar dhe në vetvete ishte detyruese. Duke cituar burime të paidentifikuara në Beograd, gazeta raportonte se duket se ka qenë e suksesshme ndërhyrja e Patrushevit.

Mbetet të shihet se sa e sukseshme ka qenë ndërhyrja – nëse ishte tamam ndërhyrje! Ta zëmë, derisa Stefanoviqi mohonte se se ishte përzënë ndonjë rus, Vuçiqi ishte lëkundur paksa kur ishte pyetur me ngulm prej gazetarëve për raportet për dëbimet dhe lidhjen e tyre me Malin e Zi. «Nuk është korrekte gjithçka në pyetjen tuaj, ka diçka të rrejshme», deklaroi me cinizëm kryeministri serb, duke theksuar se ligjërisht nuk mund të fliste më shumë për këtë çështje. Ministria ruse e Punëve të Jashtme i konsideroi «krejtësisht të rrejshme» raportet se ishin dëbuar agjentë rusë.

Marrë bashkërisht, të gjitha dëshmitë ende janë të copëzuara dhe duke parë ndjeshmërinë e çështjes, gjithçka mund të mbetet e mjegullt. Dhe si të gjitha rrëfimet që lidhen me spiunët, spekulimet nuk kanë të sosur. Sidoqoftë një zhvillim i fundit, që ka ndodhur derisa po shkruhej ky shkrim, ia vlen të theksohet fort: është gjetur një sasi e madhe armësh, një granatë e tipit RPG, shumë granata dore dhe municion për armë automatike dhe një snajper në pyje afër shtëpisë së kryeminitrit Vuçiq. Sasia ishte vendosur afër rrugës përgjatë së cilës do të kalonte kryeministri Vuçiq me makinën e blinduar, ku do të ngadalësonte shpejtësinë rrugës drejt qendrës së Beogradit. Raportohet se Vuçiqi ishte vendosur në një shtëpi të afërt të sigurt prej gardianëve dhe se po pret rezultatet e incidentit.

Derisa faktet të mbesin të mjegullta, padyshim se diçka ka ndodhur. Vuçiqi ishte i pasigurt në konferencën për media të hënën e javës së kaluar kur e pranoi se kishte përpjekje të vërtetë për kompot kundër Gjukanoviqit, por ai me siguri se nuk e dinte deri në atë moment se në deri çfarë shkalle mund të kishte lëvizje të tilla që kryheshin lirshëm nëpër vendin e tij. Me siguri se deri atëherë kishte toleruar aktivitetet ruse deri, dhe nëse përnjëmend janë përzënë agjentët rusë javën e kaluar, me siguri se kjo tregon që ai mendon se gjërat po dalin prej kontrollit. Ai mbase e ka kuptuar se loja në njërën anë pa bujë me Perëndimin dhe flirtimi i hapur me Rusinë mund të përfundonin në një katastrofë që do të sillte gjakderdhje në Mal të Zi. Mbase pavarësisht prej luftës për pushtet, lëvizjet e Vuçiqit mund të sjellin zhvillime të tjera në Serbi – dhunshëm, qysh është tradita.

Por shikuar prej një prizmi më të gjerë, nëse ky rrëfim, siç jam munduar ta parashtroj, është i vërtetë dhe nëse rusët përnjëmend ishin të përfshirë në përpjekjen e dështuar për puç kundër një vendi sovran që po mundohet të lidhet me Perëndimin, duhet t’i bëjë të vënë gishtin në kokë ata që mbrojnë fort tezën e tyre se ende mund të ruhet njëfarë baraspeshe me Kremlinin. Në konferencën në Valdai javën e kaluar, presidenti rus, Vladimir Putin, la të kuptohej se nuk ia vlente të diskutohej me Shtetet e Bashkuara. Me shtetin rus në duar të spiunëve të vjetër, duket se diskutimi do të zhvillohet skutave, ku këta njerëz ndihen më së miri

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Op-Ed

Mëngjes në fashizëm

Published

on

Fashizmit nuk ia duron lehtë mideja mjetet e informimit. Për shembull, fashizmi i Vetëvendosjes e ka një parullë orwelliane: Mediet duhet të informojnë KREJT dhe DREJT

Vetëvendosje, e kam thënë e stërthënë, është lëvizje fashiste. Ka qenë një puro fashizëm gjatë aktivizmit të saj parapolitik dhe e ka përforcuar edhe më shumë prej se është kthyer në lëvizje politike dhe ka synuar marrjen pushtetit. Herën e parë kur erdhi në pushtet, ishte një lloj lehtësimi për të gjithë ata që si unë ia kanë frikën fashizmit, sepse ishte në bashkëqeverisje të plotë me një subjekt tjetër, ideologjikisht të kundërt dhe kështu gjasat e balansimit ishin të mëdha. E megjithatë ajo qeverisje nuk pati jetë veçse për pak ditë. Gabonim. Fashizmi nuk ka bashkëshorte. Është beqar përdhunues.

Nuk është një fashizëm që ka pikur nga qielli. Nuk është fashizëm që ka mbirë nga ferri, në ndonjë natë të errët të ndonjë frike a kiameti. Është thjesht fashizmi i rëndomtë, të cilit ia ka shtruar rrugën me lule për njëzet vjet një qeverisje banditësh të rrugës (subjektet e dala nga lufta, ose lëvizja e armatosur) dhe banditëve me kravatë (lëvizja paqesore). Është fashizmi që në kohë normale demokracie e zhvillimi thjesht rri i strukur në gjirize, duke u cakërruar dhëmbët nga frustrimi, pa mundur ta nxjerrë kokën as për të marrë pak diell.

Për njëzet vjet LDK, PDK dhe AAK në vend se ta ushtronin qeverisjen, e kanë ushtruar banditizmin dhe krimin e organizuar. Kanë shkuar deri aty sa nuk ka një gjë të vetme për të cilën do të mund të thoshin: në rregull, nuk kemi lënë të zezë pa bërë, por ja këtë nuk do ta bëjmë. Thjesht, nuk ka pasur të zezë që nuk do ta bënin, deri aty ku nuk ndërhynte presioni ndërkombëtar. Aty ndaleshin, sigurisht. Arsyet mund të jenë të ndryshme.

Pushteti i tyre ishte pushteti i arrogancës së liderit dhe të bëmës. LDK përdorte aurën e liderit, Ibrahim Rugovës, që i kishte prirë lëvizjes paqesore për një dekadë. Kjo është arroganca e liderit. Subjektet e dala nga lëvizja e armatosur përdornin aurën e bëmës së tyre, natyrisht të hiperbolizuar dhe mitizuar. Pak rëndësi kishte. Arroganca e bëmës ua mundësonte ta ushtronin arrogancën e rrugës, pushtetit. Si rezultat, nuk ka mbetur e mirë e përbashkët pa u keqpërdorur, vjedhur e plaçkitur. Vetëm sepse mundnin dhe vetëm sepse, si ata banditët e lagjës, shkonin me mendjen se askush nuk guxon t’u thotë se i kanë sytë e zinj.

Kjo, me pak fjalë (pa e injoruar rrezikun që mund të sjellë ky thjeshtëzim), është rruga e shtruar me lule për fashizmin. Fashizmin e Vetëvendosjes. Kjo ka bërë që Vetëvendosje, fashizmi, sot ta ketë arrogancën e popullit (përkatësisht votës). Arroganca e popullit është, s’do mend, ku e ku më e rrezikshme se ajo e banditizmit të rrugës. Sepse, në fund, edhe fashizmi është banditizëm, por banditizëm ideologjik. Dallimet janë esenciale. Banditizmin e rrugës një ditë edhe e mposht, atë ideologjik është bukur më zor.

Arroganca e popullit (votës) sot ia lejon fashizmit të përpiqet ta kontrabandojë ligjin për zgjedhjet. Atë që e bëjnë për të mirën e tyre, duan ta shesin për të mirën e përbashkët. Arsyetimet i kanë para veprimeve. Sepse së pari prodhojnë arsyetime, pastaj veprime që nuk janë veprime në vetvete e për vete, por si pasojë direkte të arsyetimeve. Arsyetimi është e mira e tyre, dobia e tyre; madje, parimi i tyre.

Arroganca e popullit (votës) ua mundëson të kenë lehtësinë fashiste ta imponojnë ligjin për konfiskimin e pasurisë, duke ua mësyrë kundërshtarëve dhe të tjerëve pa asnjë provë dhe pa asnjë aktgjykim. Tjetri është armiku. Drejtësia është ajo që ndien dhe mendon fashizmi. Një herë ndalohesh, pastaj i gjejnë (sajojnë) provat dhe i nxjerrin përfundimet. Kur të harxhohen kundërshtarët, të tjerët janë populli (votuesit).

Arroganca e popullit (votës) bën që dështimet e pushtetit (fashizmit) të shihen si sajesë e mediave, kundërshtarëve, armiqve të popullit. Mediet duhet të hetohen. Duhet të mbahen nën kontroll. Duhet të informojnë DREJT dhe KREJT.

Janë zbythur në këto tri raste? Me gjasë po. Asnjë lehtësim. Asgjë nuk ka përfunduar. Për më tepër, më e rëndësishmja: zbythja tregon se jemi duke ngrënë kafjall. Kafjalli është i lehtë. Në drekë servohet ushqim më i fortë.

*Shkruar për GazetaExpress.com

Continue Reading

Op-Ed

Çfarë ka ndodhur me Donald Trump?

Published

on

By

Ai ishte shumë këmbëngulës gjatë kohës që po largohej nga Shtëpia e Bardhë:”Unë do të mbetem në politikë!”. Ishte një fund i trazuar i presidencës – fajësimi, faljet skandaloze, por edhe një debat i fortë mbi rezultatin e zgjedhjeve presidenciale – por Trump e dinte se kishte pas ndjekës të përkushtuar, ndaj ai synonte të mbetej një zë i fortë në politikën amerikane.

Dhe jo vetëm ai:Familja e tij ishte e etur të përfitonte nga suksesi i tij elektoral. Zakonisht një ish-president mban një profil të ulët pasi lë detyrën. Ai nuk do ta bënte atë. Por do të mbetej figura dominuese në partinë e tij. Por planet nuk i shkuan mirë.

Presidenti u vendos në shtëpinë e tij të re, duke u bërë thirrje miqve që ta ngrinin zërin mbi mënyrën e padrejtë se si ishte trajtuar, dhe të anoheshin për prokurorët që ishin më shumë sesa duhej të zellshëm kundër tij. “Ai të lodh duke e dëgjuar përherë më këto gjëra!”- rrëfeu një mik.

Ishte viti 2001, dhe ish-presidenti ishte Bill Clinton. ”Kur një president largohet nga detyra, ne presim që ai të zhduket nga skena për një farë kohe, që t’ia lëshojë skenën presidentit të ri, dhe të na japë pak kohë për të harruar se përse nuk u penduam që e lamë të largohej”-shkruante “Time”.

Nuk ka gjasa që Donald Trump ta telefonojë Bill Clinton për t’u takuar. Dhe kjo jo sepse Klinton do ta refuzonte ftesën. Por sepse nëse do të uleshin të bisedonin, të dy burrat mund të zbulonin se kishin diçka të përbashkët për të diskutuar. Trump ka mbetur papritur shumë i mënjanuar që nga largimi i tij nga detyra.

Shumë pak njerëz mund ta kishin imagjinuar këtë. Philip Bump i “Washington Post”shkroi kohët e fundit se nëse kërkon në Google imazhet e fundit të Trump, të dalin në shumë ato të kohës para se ai kandidonte për president.

Teoria më popullore për zhdukjen e Trump nga skena, është se ndalimi që i bëri Twitter (dhe faqet e tjera të mediave sociale), e kanë dëmtuar shumë aftësinë e tij për të arritur një audiencë të gjerë. Me llogarinë e tij në Twitter në majë të gishtave, ai mund të shfrynte dufin ndaj kujtdo dhe ndaj gjithçkaje, dhe do të pëlqehej dhe komentohej nga miliona ndjekës.

Media do të raportonte me siguri mbi qëndrimin e tij të fundit. Eklipsimi i Trump duket se fillon rreth 8 janarit, kur Twitter njoftoi ndalimin e profilit të tij. Është e qartë se Trumpit i mungojnë postimet në shkurtra në Twitter, dhe marrja e reagimeve të menjëhershme nga audienca.

Ai ua dërgon me e-mail gazetarëve deklaratat e tij – ndonjëherë disa në ditë – me shpresën se ata do t’i postojnë në Twitter, por nuk është e njëjta gjë. Por edhe teoria e Twitter-it ka të meta. Postimet e Trump mund të shkaktonin drithërima tek zyrtarët qeveritarë, por ato kishin nisur ta humbnin forcën e tyre që pas vitit 2019.

Më pak njerëz kishin filluar që të reagonin ndaj tyre, dhe përpjekjet e Trump për ta kompensuar atë rënie thjesht duke postuar më shpesh, e dobësuan më tej efektin. Amerikanët dukej se po bëheshin më të ngopur me deklaratat e vrazhda të presidentit.

Përveç kësaj, dikush që ka famën e Trump s’ka nevojë për të pasur doemos një llogari në Twitter. Si një kandidat presidencial rebel në vitin 2015, Trump zbuloi se llogaria në atë platformë, i siguronte një mënyrë të dobishme për të drejtuar diskursin, edhe pse pak gazetarë apo politikanë e morën në fillim seriozisht kandidimin e tij.

Por kur ishte president, Trump kishte edhe shumë mënyra të tjera në dispozicion për të diktuar vëmendjen e medias:konferencat për shtyp, intervistat zyrtare, dhe adresat e Zyrës Ovale. Megjithëse ndonjëherë u shmangej këtyre metodave si president – ai nuk dha një adresë të Zyrës Ovale deri gati 2 vjet pas nisjes së mandatit të tij – ai po përdor tani mjetet që i mbeten në dispozicion.

Për disa kohë pas përpjekjes për grusht shteti më 6 janar 2001, Trump qëndroi çuditërisht i heshtur, me sa duket duke dëgjuar këshillat e ndihmësve, të cilët i sugjeruan që të mbante kokën ulur ndërsa Senati ishte ende duke shqyrtuar fajësimin e tij. Por që kur Senati nuk arriti ta dënojë, Trump ka qenë më i zëshëm.

Ai ka vazhduar të bëjë deklarata publike, përfshirë ato në mbledhjen e Komitetit Kombëtar Republikan fundjavën e kaluar, dhe ka dhënë intervista në disa prej stacioneve televizive të  të preferuara prej tij. Gjithashtu ai ka dhënë të paktën një duzinë intervistash për librat e shkruara rreth presidencës së tij.

Trump mund të tërhiqte më shumë vëmendje, nëse do jepte një intervistë për një gazetar më kundërshtar. Trump mund të jetë viktimë e suksesit të tij të dikurshëm në diktimin e ciklit të lajmeve. Së pari, ndoshta media ka filluar më në fund ta kuptojë leksionin në lidhje me mbulimin e “karremave” të tij, që ishin deklarata gjithnjë e më boshe.

Së dyti, aftësia e Trump për të diktuar lajmet, varej pjesërisht nga provokimet e tij gjithnjë e më të forta. Dhe pasi ke provuar të përmbysësh një palë zgjedhje presidenciale, nuk ke shumë hapësirë ​​për të përshkallëzuar më tej. Trump pati sukses duke u shndërruar në një zëdhënës të ankesave të bazës së tij të mbështetësve.

Por ankesat e tij në lidhje me zgjedhjet – edhe pse ai është përpjekur t’i cilësojë ato si vjedhje të zgjedhjeve – janë në thelb vetëm për atë që ai e sheh si një fyerje personale ndaj tij, dhe jo si një kauzë kombëtare.

Sondazhet tregojnë se shumë republikanë besojnë se zgjedhjet e vitit 2020 ishin të manipuluara, dhe dëmi që do t’i sjellë kjo besimit tek demokracia në planin afatgjatë, është i rrezikshëm. Megjithatë në një të ardhme më të afërt, askush nuk do të mbetet aq i zemëruar personalisht për këtë sesa vetë Trump.

Disa ndjekës që e shihnin atë si një njeri që mund të sfidonte establishmentin, do ta shohin tani humbjen e tij si provë se politika është e pandryshueshme, dhe do të zhyten në apati apo do të shkëputen prej tij. Për të tjerët, humbja e Trump e bën atë një humbës. Ndaj ata do të kërkojnë tani “heronj” të tjerë.

Edhe pse ka humbur ndikimin në media, Trump mbetet në kontrollin e Partisë Republikane. Një pakicë e konsiderueshme e popullsisë e mbështet ende atë. Ai kryeson në sondazhet mbi votuesve e Partisë Republikane për kandidatin zyrtar të presidencialeve të vitit 2024. Republikanë të njohur si Kevin Mccarthy dhe Steve Scalise, bëjnë vazhdimisht pelegrinazh në rezidencën e Trump Mar-a-Lago për të forcuar pozitat e tyre. Komiteti i fushatës për republikanët e Senatit duket se shpiku një çmim enkas për Trump.

Edhe figura të tilla si Mitch Mcconnell dhe Nikki Haley, që e kritikuan ashpër Trumpin për ngjarjet e 6 janarit, kanë deklaruar se do ta mbështetin atë, nëse ai ishte do të ishte i nominuari për zgjedhjet e vitit 2024. Por ajo që zotëron Trump është fuqia negative – fuqia për të siluruar çdo republikan që nuk është dakord me të. Ai e ka humbur pjesën më të madhe të fuqisë së tij pozitive – aftësinë për t’i bërë gjërat të ndodhin, për të falur, dhe për të çuar përpara kauzat.

Problemi themelor për Trump është se pavarësisht përpjekjeve të tij më të mira po edhe atyre më të poshtra, ai nuk është më president. Ai thjesht nuk ka shumë rëndësi tani në SHBA. Kjo gjë i ndodh çdo presidenti sapo largohet nga detyra – madje edhe atyre si Bill Clinton, që largohen nga posti relativisht popullorë, në një kohë që Trump nuk ka qenë kurrë i tillë.

Përgjatë karrierës së tij politike, Trump ka vepruar sikur të jetë imun jo vetëm ndaj pasojave ligjore për veprimet e tij por edhe ndaj të gjitha rregullave tradicionale të politikës, dhe ka arritur të bindë shumë analistë se kjo është e vërtetë. Deri më sot, ai ka qenë i suksesshëm në shmangien e ligjit, por rregullat tashmë e kanë zënë mat. /Përktheu: Alket Goce-abcnews.al

 

Continue Reading

Op-Ed

Qysh duhet me u dënu Shefqet Krasniqi për seksizëm?

Published

on

Një hoxhë i njohur shprehu qëndrime seksiste në një emision debatues. Ai tha pak a shumë që “gruaja e ka vendin në kuzhinë, e burri në odë”. Dhe, rrjeti social Facebook gjëmoi në protestë kundër kësaj ndarjeje territoresh në baza gjinore. Një gjëmim, absurditetin dhe realitetin e të cilit duhet me e trajtu fort seriozisht.

Unë nuk besoj aspak që dikush ka pritë prej të pandehurit, Shefqet Krasniqi, me shpreh qëndrime feministe. Unë nuk besoj aspak që dikush, kushdo, pret prej një hoxhe, cilitdo hoxhë, që me shpreh qëndrime feministe.

Po e them troç atë që e dimë të gjithë: feja islame, ashtu si dy fetë tjera abrahamike, është qysh në thelb seksiste parë prej cilësdo perspektivë feministe. E matanë këtij thelbi, nëse mund të dilet matanë thelbit, gjallon një histori e gjatë dhe tmerruese e shtypjes së grave. Një shtypje e bërë bash prej çdo sekti e bash ndaj çdo gruaje.

Prandaj, me reagu ndaj një deklarate të caktuar seksiste të një hoxhe nënkupton fillimisht me e mbulu seksizmin blatant që përfaqëson vetë ekzistenca e hoxhës dhe e fesë. Sidomos në vendin tonë.

Por, ka diçka shumë më të rëndësishme. Është një formë specifike e këtij reagimi që po dënon thjesht praninë e hoxhës në debatin publik.

Ky reagim specifik na kallëzon së pari ‘marshin automatik’ në të cilin është vendos feminizmi kosovar në rrjetet sociale. Duke shfrytëzuar papërcaktueshmërinë gati të plotë teorike, e për rrjedhë edhe ideologjike, ky feminizëm në kërkesën për mobilizim bëhet pseudo-feminizëm, e si i tillë tepër i adoptueshëm dhe tepër fleksibil – siç nuk ekziston tjetërkund pos Kosovës.

Dhe pikërisht ky mobilizim na çon në karakterin e tij ekskluziv e jopolitik [jostrategjik].

Unë nuk njoh ndonjë feministe apo feminist që nuk ka mbetje seksiste. Bile, sa më shumë të ketë lexuar në fushën e studimeve gjinore, aq më të vetëdijshëm janë për ato mbetje. Ta zëmë, shumica prej nesh ende mbiemërohemi me emrat e familjes së babait, veç të babait, e jo edhe të nënës. Dhe s’ka as kërkesë që kjo të ndryshojë. Disa prej nesh, gra, i shtojnë ende mbiemrit të tyre edhe atë të burrit derisa kjo nuk ndodh me burrat. Pak prej nesh kemi shpreh pakënaqësi me nacionalizmin toksik shqiptar dhe kemi kontestuar figura historike seksiste. Përkundrazi, ne vazhdojmë t’i himnizojmë ato. Pak prej nesh kemi shpreh pakënaqësi për himnin shqiptar që ka gjuhë eksplicite seksiste.

Pra, ne nuk jemi puritanë në feminizëm. E as nuk mund të jemi duke marrë parasysh ngushtësinë e gjuhës. Por, është e rëndësishme të kemi qëndrime radikale. Dhe, të kesh qëndrime radikale nuk nënkupton domosdo t’i shprehësh ato me metoda radikale. Të kesh qëndrime radikale, në varësi të vetë qëndrimeve natyrisht, nënkupton t’i kuptosh ato prej rrënjës së tyre. Të mos jesh laraman.

Pra, ne duhet të jemi radikalë e qartë të përcaktuar në atë që besojmë – e njëkohshëm edhe pranues ndaj atyre që kanë bindje tjera. Pranues, para së gjithash, sepse përveç që nuk i dimë aq mirë rrënjët e bindjeve tona feministe, ende po mësojmë gjëra elementare.

Dhe, duke qenë në këtë marsh automatik reagues tepër përjashtues, kjo na çon drejt kërkesës aktualisht absurde për hoxhallarë feministë. Një kërkesë që e çkuptimëson angazhimin e deritashëm për zgjerim të fushës së luftës për barazi.

Duhet me e kuptu që jemi të kurthuar brenda një gjuhe e një politike gjuhësore që duhet me u ndërru. Me plot ofshama, sharje, fraza, emra, fjalë, togfjalësha, nënkuptime e parakuptime seksiste. Dhe, meqë gjuha është ndodhi shoqërore, që ekziston vetëm duke qenë e përbashkët, e prandaj e kuptueshme, seksizmit është e zorshme t’i shpëtojmë. Dhe pikërisht kjo fushë duhet zgjeruar me urgjencë.

Në intervistën e hoxhës Krasniqi unë nuk u befasova nga ndarja në baza gjinore që i bëri hapësirës. Në fakt, ajo që më befasoi është se ky hoxhë – me të drejtë – denoncoi pikërisht diskriminimin e grave në kanunin e Lekë Dukagjinit. Edhe kjo na tregon që metodat radikale e përjashtuese që shprehin qëndrime laramane e të papërcaktuara duhet me u ndërru. Në vend të përjashtimit – që potencialisht mund të prodhojë edhe kundër-reagim të madh e të fuqishëm ose thjesht vetizolim në hapësirat ‘private’ të diskutimit – do të duhej promovuar gjithëpërfshirja dhe përballja.

Shoqëria jonë është qartazi e ndarë në dy grupe. Në konservatorë dhe në liberalë. Konservatorët, ani pse shumicë dërrmuese, kanë një përfshirje tepër të vogël në sferën publike. E liberalët, edhe pse pakicë dërrmuese, kanë përfshirjen dominante. Kjo pashmangshëm prodhon ndjesi të represionit e më pas edhe dezintegrimit te pjesa konservatore e shoqërisë.

Emancipimi – besoj është e qartë për secilin – në vende kapitaliste derdhet njësoj si vetë kapitali: vertikalisht, prej lart poshtë. Përgjithësisht, janë njerëzit të cilët kanë më shumë pasuri e mundësi që marrin arsimim më cilësor e qasje më të madhe në këtë ‘produkt’. Prandaj, qasja përjashtuese përveç që në mënyrë direkte sulmon pjesën më të lëndueshme edhe ekonomikisht të shoqërisë, gra e burra bashkë, ajo kufizon vrazhdë edhe hapësirën për emancipim ndaj këtyre njerëzve.

Prandaj, dënimi i seksizmit të hoxhallarëve nuk duhet bërë nga lëngimi për t’i zgjatur jetën laramanisë tonë gërditëse. Që në një anë të kemi feminizëm në publik, dhe seksizëm të tolerueshëm në hapësirat private. Hoxhallarët duhet të dënohen nga lëngimi për emancipim të gjithmbarshëm shoqëror. Dënimi duhet të jetë në atë mënyrë që hoxhë Shefqet Krasniqi nga denocnimi i Kanunit të kalojë – me të njëjtat parime – edhe te denoncimi i praktikave islame, e edhe te denoncimi i vetes së tij.

Secili, sado i varfër qoftë, ka të drejtë të ketë qasje në emancipim.

Continue Reading

Trending