Connect with us

Shëndeti

Përse teshtijmë?

Published

on

Si edhe me rastin e kollitjes kur nxjerrim “tepricën” e dëmshme nga rrugët e frymëmarrjes, kur teshtijmë nxjerrin atë që na “sulmon” hundën: polenin, pluhurin, bakteret, viruset… Teshtitja është mënyra në të cilën trupi ynë mban të pastër sinuset dhe gavrën e hundës.

Nganjëherë sulmon sëmundja, nganjëherë ndodhë vetëm ndonjë dukuri irrituese “qesharake” (p.sh. kur nuk mund të ndërprisni teshtitjen, kështu që para gjithë personave që ndodhen në afërsi tuajën bëheni qesharak, ndërkaq ju thonë “shëndet”).

Ky “eksplozion i brendshëm”, si edhe kolla, fillon me marrjen e frymës dhe me “mbylljen” e tejzave të zërit. Mirëpo kur është fjala te teshtitja, gjuha dhe njerithi bllokojnë rrugën ajrit, kështu që në vend që vetëm nga goja, ajo “shpërthen” edhe nga hunda, transmeton Telegrafi.

Teshtitja është mënyra në të cilën trupi ynë mban të pastër sinuset dhe gavrën e hundës. Mirëpo, ekzistojnë edhe situata të tjera në të cilat teshtijmë, p.sh. kur shikojmë nga Dielli apo dritën e fuqishme – atëherë fjala është për teshtitje refleksive fotosensitive.

Në shumë raste teshtija është mënyra e trupit për të larguar gjëra nga hunda që shkaktojnë irritim. Në raste tjera teshtija lidhet me të ftohtit, duke larguar rreth 40,000 pikla mikroskopike infektuese. Poashtu, shumë teshtitje janë reaksione psikosomatike të mendimeve dhe emocioneve shqetësuese

Kërkimet e zhvilluara në Universitetin e Neurologjisë të Pensilvanisë në SHBA, kanë treguar se teshtimat u bëjnë shumë mirë të gjithë njerëzve dhe se pas çdo “apshu”, hunda punon më në rregull dhe është në gjendje të ndjejë edhe aromat më të lehta. Kjo ndodh sepse pas teshtimave, receptorët e nuhatjes stimulohen më shumë.

Mekanizmin e nuhatjes së njeriut e kanë studiuar shumë shkencëtarë, por çmimin Nobel për këtë e kanë marrë amerikanët Richard Axel dhe Linda Back. Ata kanë zbuluar se njeriu është në gjendje të nuhasë më shumë se 10 mijë lloje aromash të ndryshme dhe t’i dallojë ato nga njëra-tjetra.

Një teshtimë e vetme në ambiente publike mund të përhapë virusin në thuajse 150 persona në vetëm pak minuta. Nëse teshtini në ambient pune gjatë periudhës kur ajo vjen si pasojë e gripit dhe jo alergjisë, atëherë personat që gjenden rreth jush mund ta mbartin virusin.

Sipas studimeve piklat e teshtimës dhe përhapja e viruseve janë më të zhvilluara në disa ambiente, për shembull në autobusët urbanë dhe kjo shifër është 99 për qind, në trena 96 për qind dhe në ambiente pune 88 për qind.

 

Nuk duhet ndaluar teshtimën që është në progres

Sipas mendimit të Alan Wildit, kirurg i qafës dhe i kokës dhe profesor i otorinolaringologjisë në Fakultetin e Mjekësisë në Saint Louis, nuk rekomandohet të shërbeheni me asnjë metodë për ndaljen e teshtimës, pa marrë parasysh se a bëhet fjalë për shtrëngimin e hundës ose të ashtuquajturës teshtitje me buzë të mbyllura. Megjithatë, është e rëndësishme të bëhet dallimi mes nxitjes për të teshtirë dhe vetë teshtitjes.

Fërkimi i hundës, frymëmarrja e thellë përmes hundës dhe shtypja e buzës së sipërme nën hundë mund të shmang nevojën për teshtitje, por vetë procesi i teshtitjes nuk guxon të ndërpritet pasi të ketë filluar njëherë.

Çka mund të ndodh nëse përpiqemi ta ndalim teshtitjen?

Ndoshta edhe asgjë. “Lëndimet të cilat do të mund të ndodhnin do të ishin të lidhura me anomali anatomike”, thotë Wild.

Teshtitja e zakonshme largon ajrin nga trupi me shpejtësi deri në 160 km/h, shpejtësi marramendëse që mund të shkaktojë lëndime serioze nëse ndalet gabimisht. Për këtë arsye nuk duhet ndaluar kurrë teshtimën që është në progres. Për shembull, mos e mbani hundën apo gojën mbyllur gjatë teshtitjes.

Por nëse bini në situata të tilla, mbajtja e teshtitjes mund të ketë pasoja relativisht serioze, si:

• Dëmtim të diafragmës;
• Pëlcitje të kapilarëve të syve (në pjesën e bardhë të syrit);
• Shtypje të madhe të ajrit në kanalin e Eustahit në vesh dhe pëlcitje të timpanit të veshit, lëndime në veshin e brendshëm, të cilat sjellin marramendje deri edhe humbje të dëgjimit;
• Dobësim të enëve të gjakut në tru dhe pëlcitje të tyre për shkak të ngritjes momentale të shtypjes.

Shikuar realisht rreziku nga pasojat është i vogël, por kurrë nuk mund të themi me siguri të plotë që nuk jemi pikërisht ne ata të pafat, të cilëve kjo mund t’u ndodhë.

Disa të tjerë janë të ekspozuar ndaj teshtitjes agresive, e cila mund të sjellë një seri problemesh të tjera:

• Teshtitja agresive te personat të cilët kanë pasur një operacion të sinuseve mund të ngjeshë ajrin në hapësirën përreth syrit dhe të shkaktojë fryrje ose të shtyp ajrin në zgavrën e trurit dhe të shkaktojë dhimbje koke të madhe e madje edhe sulm në tru;
• Teshtitja agresive mund të shkaktojë lëndime për shkak të tendosjes së befasishme;
• Teshtitja agresive mund të shkaktojë edhe mospërmbajtje momentale.

Disa lloje të teshtitjeve edhe i mundojnë mjekët edhe sot e kësaj dite, transmeton Telegrafi. Shumica e tyre besojnë se kjo në fakt është reaksion refleksiv i rëndësishëm për të flakur agjentët ngacmues dhe alergjenët e tjerë nga hunda jonë.

Megjithatë, nuk është secila teshtitje e lidhur me hundën. Disa njerëz teshtijnë kur dalin në diell, disa gjatë marrëdhënieve seksuale, disa pas marrjes së anestetikëve intravenozë, disa pas ngrënies ose për shkak se kanë çrregullime të caktuara mentale si epilepsia. Këto lloje të teshtitjeve janë ende të panjohura.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Shëndeti

Bajamet, racioni më i mirë kundër lodhjes e plakjes

Published

on

Të mbushura me mirësi natyrore, vitamina dhe minerale, dihet se bajamet sjellin shumë përfitime shëndetësore dhe mund të luajnë një rol të rëndësishëm në rutinën e përditshme të mirëqenies dhe bukurisë.

Të pasura me zink, riboflavin dhe niacin, ato përmbajnë të gjitha elementet që kontribuojnë në ruajtjen e lëkurës, si dhe thonjtë dhe flokët. Trajtimi i vetes me një meze të lehtë me bazë bajame është gjithashtu një zgjidhje e shijshme për të mbushur bateritë tuaja dhe për të zvogëluar lodhjen, shkruan panorama. Bajamet, në fakt, janë një koncentrat i ushqyesve që e mbushin metabolizmin me energji.

Në veçanti, një racion i vogël me 23 bajame (rreth 160 kalori) siguron 60% të dozës së rekomanduar ditore të vitaminës E, e cila ndihmon në mbrojtjen e qelizave nga stresi oksidativ, i shkaktuar nga faktorët mjedisorë si rrezet UV, ndotja, tymi i cigareve dhe faktorë të tjerë mjedisorë.

 

Continue Reading

Shëndeti

Rëndësia e farave të zeza kundër sëmundjeve të mushkërive

Published

on

Fara e zezë është përdorur prej shekujsh si një trajtim natyral kundër një sërë problemesh shëndetësore, përfshirë këtu bronkitin apo diarrenë. Disa nga vlerat e farave të zeza janë të listuara më poshtë:

Antioksidantët

Studimet kanë treguar se antioksidantët kanë një ndikim të fortë kundër shumë sëmundjeve siç janë kanceri, diabeti, sëmundjet e zemrës dhe mbipesha. Fara e zezë janë shumë të pasura me antioksidantë dhe vetëm vaji esencial i tyre shërben si antioksidant fuqiplotë.

Kolesteroli

Fara e zezë janë veçanërisht efikase kundër nivelit të lartë të kolesterolit të keq i cili është përgjegjës për një sërë sëmundjesh. Vlerat kundër kolesterolit janë vërejtur në studime klinike të vajit esencial dhe pluhurit të farave të zeza.

Infeksionet

Bakteret janë përgjegjëse për një sërë infeksionesh përfshirë ato të veshit apo pneumoninë.

Studimet tregojnë se fara e zezë përmban substanca mirëbërëse kundër disa llojeve të baktereve, përfshirë këtu Stafilokoku, i cili ka rezistencë të lartë ndaj disa antibiotikëve.

Shëndeti i mëlçisë

Mëlçia është një organ shumë i rëndësishëm për pastrimin nga toksinat dhe metabolizimin e barnave.

Fara e zezë kanë potencial në mbrojtjen e mëlçisë dhe pastrimin e saj nga toksinat.

Sheqeri në gjak

Niveli i sheqerit në gjak duhet mbajtur nën kontroll për të parandaluar jo vetëm dëmtimet nervore por edhe progresin e shumë sëmundjeve të rënda.

Studimet tregojnë se farat e zeza në variantin e suplementëve, kanë potencial për të ulur nivelin e sheqerit në gjak dhe për të shmangur efektet anësore të tij.

Farat e zeza përdoren shumë jo vetëm në mjekësinë popullore por edhe në kuzhinë dhe konsiderohen një variant i shëndetshëm në rutinën tuaj ushqimore.

Continue Reading

Shëndeti

Tetë këshilla për një sistem më të fortë imunitar kur agjëroni në Ramazan

Published

on

Përveç sfidës për të agjëruar për 12+ orë gjatë ditës, këtë vit, sikurse para këtij viti, myslimanët kanë sfidën e shtuar për të mbajtur sistemet e tyre imune në funksionin optimal – sidomos mes pandemisë së shkaktuar nga COVID-19.

Në këtë drejtim, shumë media i kanë kushtuar rëndësi kësaj pjese, duke marrë mendimet e specialistëve.

Kështu, edhe Daily Sabah, ka folur me një specialiste dietike dhe psikologen klinike Merve Öz, e cila ka ndarë këshillat e saj për tu siguruar që të keni Ramazanin më të shëndetshëm të mundshëm duke ruajtur peshën tuaj dhe duke e mbajtur të fortë sistemin imunitar.

Të hani apo jo syfyr?

Duke përsëritur se të dy sistemet për të cilat trupi ka nevojë për më shumë energji janë sistemi imunitar dhe sistemi i tretjes, Öz tha se agjërimi lejon trupin të përqendrojë energjinë e tij në një në një, dhe kështu ndalimi i tretjes për një periudhë specifike lejon sistemin imunitar të jetë më aktiv.

Kjo do të lejojë trupin të riparojë qelizat dhe të luftojë më mirë mikrobet.

Öz thotë se mes syfyrit dhe iftarit është koha kur sistemi imunitar do të jetë më aktiv, por për ta siguruar këtë, ajo theksoi domosdoshmërinë e ngritjes për të ngrënë një vakt të shëndetshëm syfyri, pa marrë parasysh sa të prirur të jeni të ktheheni për të fjetur.

“Nëse nuk ngriheni për syfyr, trupi juaj do të stresohet për shkak të një periudhe të zgjatur urie, e cila mund të zvogëlojë imunitetin tuaj”, thotë ajo.

Çfarë ushqimesh të zgjidhni

Kur bëhet fjalë për ndërtimin e një diete të shëndetshme gjatë Ramazanit, çelësi është që të shkoni me ushqime më të lehta, por të “plota” që do të ndihmojnë trupin tuaj të plotësojë të gjithë lëndët ushqyese që mund të humbni gjatë gjithë ditës.

Mundohuni që në tryezën tuaj të keni të përfshirë të gjitha grupet thelbësore të ushqimit – drithëra, perime dhe fruta, bishtajore, arra, qumështore ose alternativa dhe burimet tuaja të proteinave.

“Një supë ushqyese, vezë, djathë, ullinj, zarzavate, tranguj, domate do të ishte ideale”, thotë Öz.

Sidoqoftë, ajo rekomandon konsumimin e vezëve, “një nga burimet më të mira të proteinave”, së bashku me miellin e tërshërës ose grurit për të rritur ngopjen dhe për të larguar urinë për më shumë kohë.

Shkoni me supa dhe sallata

“Pasi të prisni agjërimin dhe të hani supën tuaj, bëni një pushim për 15 minuta dhe pastaj kaloni në pjatën kryesore”, thotë Öz.

Meqenëse truri juaj nuk do të regjistrojë sinjalin që jeni duke u ngopur deri pas 20 minutash, pushimi para se të hani përsëri ju ndihmon të ngadalësoni dhe t’ju japë më shumë kontroll mbi pjesët tuaja.

Supa është një zgjedhje veçanërisht e shkëlqyeshme për fillestarët pasi ndihmon trupin tuaj të përshtatet ngadalë me ndjenjën e ngopjes dhe parandalon një rritje të papritur të sheqerit në gjak, përcjell Telegrafi.

Öz gjithashtu rekomandon që të keni një “ndihmë” të mirë të sallatës si një anë e vaktit tuaj kryesor në iftar. Jo vetëm që zarzavatet dhe perimet në sallatë do të mbushin stomakun tuaj me vëllimin e tyre, por sallatat gjithashtu ju parandalojnë të konsumoni shumë kalori në të njëjtën kohë.

“Fibrat që merrni nga sallatat do t’ju ndihmojnë të lehtësoni përtacinë e zorrëve”, shton ajo.

Merrni antioksidantë

Antioksidantët në ushqime, veçanërisht frutat dhe perimet, mund të ndihmojnë në parandalimin e dëmtimit të qelizave, duke rritur sistemin imunitar.

Kjo është arsyeja pse konsumimi i frutave si një meze të lehtë ndërmjet iftarit dhe syfyrit rekomandohet shumë.

“Frutat janë gjithashtu të pasura me fibra, të cilat lehtësojnë funksionimin e sistemit të tretjes dhe krijojnë një mjedis të përshtatshëm që bakteret e dobishme të lulëzojnë në zorrë. Dhe sa më shumë baktere të dobishme të kemi në zorrë, aq më i fortë do të jetë imuniteti ynë”, thotë Öz.

Kur bëhet fjalë për ëmbëlsira, përpiquni të shkoni për fruta sa më shumë që të jetë e mundur, shton ajo.

Jo të gjithë karbohidratet janë krijuar në mënyrë të njëjtë

Öz thotë se duhet të përpiqeni të përmbaheni nga gjërat e pjekura dhe pastat sa më shumë që të jetë e mundur gjatë këtij muaji.

Shtimi i shpejtë i peshës dhe mbipesha gjithashtu mund t’ju bëjë të ndjeshëm ndaj shumë sëmundjeve, duke përfshirë sëmundjet e zemrës dhe diabetin dhe mund të nënkuptojë rezultate më të këqija nga COVID-19.

Prandaj, dietologët i kushtojnë rëndësi të madhe qëndrimit në një peshë të shëndetshme, veçanërisht gjatë Ramazanit.

Pini të paktën 1.5 litra ujë

Uji është i domosdoshëm për një sistem të fortë imunitar pasi i mban të gjitha sistemet në trup të funksionojnë si duhet.

Dhe Öz thotë: “Uji gjithashtu ndihmon në heqjen e toksinave nga trupi, transportimin e lëndëve ushqyese në qelizat tona dhe neutralizon bakteret dhe viruset”.

Ajo gjithashtu paralajmëron kundër mos konsumimit të mjaftueshëm të ujit kur pini çaj, kafe ose pije të tjera me kafeinë.

Këto pije mund t’ju japin përshtypjen e gabuar se jeni duke përmbushur marrjen tuaj të përditshme të ujit, megjithatë, kafeina dehidraton trupin dhe vepron si diuretik, që do të thotë që shpejton sekretimin e ujit nga trupi.

Disa mjekë rekomandojnë të pini një filxhan ujë për çdo filxhan kafe që pini për të kompensuar këtë efekt.

Rishikoni probiotikët

Nëse ka një pije që Öz rekomandon që njerëzit të shtojnë në dietat e tyre gjatë Ramazanit, është kefir (një pije e qumështit të thartuar me një shije të thartë).

Falë probiotikëve që përmban, kefiri ka një efekt shumë të thellë që forcon imunitetin, thotë ajo.

“Kefiri, i cili rregullon florën e zorrëve, ndihmon gjithashtu në zbutjen e kapsllëkut, një problem me përvojë gjerësisht në Ramazan. Përveç kësaj, kefiri ka një indeks të ulët glicemik dhe përmbajtje të lartë të proteinave, duke ju bërë të ndiheni më të ngopur për më shumë kohë”.

Çështja e stërvitjeve

Megjithëse stërvitja mund të jetë gjëja e fundit që dëshironi të bëni kur agjëroni, mjekët rekomandojnë të paktën 30 minuta aktivitet për të mbajtur trupin tuaj në formë, për të ndihmuar tretjen dhe forcuar sistemin tuaj imunitar.

Duke përsëritur se mbajtja aktive ishte një nga faktorët më të rëndësishëm për të ndërtuar imunitetin, Öz tha se e bën këtë duke mbështetur shëndetin fizik dhe mendor.

Nëse nuk keni kushte fizike që ju pengojnë ta bëni këtë, të paktën përpiquni të ecni 30 minuta çdo ditë pa u lodhur shumë, tha ajo.

Shumica e mjekëve rekomandojnë që të përmbaheni nga stërvitjet me intensitet të lartë gjatë agjërimit dhe të ushtroni një ose dy orë pas ngrënies për të parandaluar tretjen e ushqimit.

Një shëtitje e shpejtë është ushtrimi më i rekomanduar, me mjekët që e rekomandojnë atë ose një ose dy orë para iftarit ose pas vaktit të iftarit.

Continue Reading

Trending