Connect with us

Op-Ed

Kosovar a Shqiptar (II)

Published

on

Rasti i shqiptarëve është i veçantë në vetë veçanësinë ballkanike. Modernizimi i tyre nisi në kontekstin osman dhe u pasua nga ai monarkist dhe komunist jugosllav, postmonizmi dhe realiteti i pasluftës. Një pjesë e konsiderueshme e shqiptarëve (e kur them shqiptarëve mendoj në formacionin etno-lingual shqiptar të kohës e jo domosdo në eliat), u treguan antimodernistë të vendosur  jo vetëm në shekullin XIX por edhe përgjatë shekullit XX.

Kryengritjet e shqiptarëve kundër Tanzimatit s’ishin gjë tjetër pos kryengritje ndaj çdolloj reformimi, respektivisht militim për ruajten e rendit të vjetër.  Kur etnitë e tjera të Ballkanit shumë prej të cilave tashmë kishin krijuar shtetet e tyre, u konsoliduan dhe ekspanduan kundrejt “mbetjes osmane” shqiptarët u zunë të papërgaditur: me elita deri diku të qena kombëtare nëpër kryqendra si Stambolli, Vjena, Bukureshti etj, por si popull refuzues ndaj ideve liberatore/nacionaliste. Kjo sepse sikurse trupi politik sikurse formacioni shoqëror shqiptar/gegë e në kontekst më të gjerë vetë ai otoman, i shihnin si të huaja konceptet e nacionalizmit, kombit si dhe konceptet tjera moderne si kontigjente të domenit ideologjik, Shqiptarët s’donin madje as autonomi (territoriale) nga Stambolli. Shqiptari mund të kryengritej edhe për arsyet më banale, por jo për një nocion të huaj si kombi.

> Siç vëren bukur studiuesja Burcu Akan-Ellis, në kontekstin osman në jo pak elemente më shumë rëndësi kishte profesioni i individit se sa etnia. Refuzimi ishte veçanërisht i fuqishëm në Kosovë, deri edhe në shkallën e vrasjes së atyre që predikuan vendimet e Kongresit të Manastirit, përkatësisht alfabetin me shkronja latine. Ky jabanxhillëk ndaj realitetit  tejrrethues,  shqiptarëve u kushtoi me pushtim të pothuajse të gjitha trevave ku jetonin, anipse në vlugun e atij pushtimi u ndërrmorën “masat urgjente”, siç qe shpallja e pavarësisë më 28 nëntor, që mund të merret mbase edhe si grahma e vetme e një nacionializmi simbolik. Konferenca e Londrës që realisht ndau trashigëminë osmane në Ballkan e jo ndonjë Shqipëri reale siç na meson historiografia zyrtare, në fakt e krijoi atë pak a shumë në kufinjtë e sotëm. Këtu pak a shumë nisë edhe odiseada e veçimit të shqiptarëve të ngelur jashtë shtetit shqiptar/në okupim nga shteti shqiptar. Veçim në shkallë dallimi, por jo edhe ndryshimi ontologjik ta zëmë p.sh. nga veriu i Shqipërisë (prej nga ku origjinojnë shumica e shqiptarëve të Kosovës), apo shikuar sociologjikisht nga Mali i Zi, meqë pavarësisht zhvillimeve politike e ndasive tjera, Ballkani si edhe çdo rajon tjetër i botës,  ofron një taban sociologjik e antropologjik të ngjashëm për popujt që e përbëjnë.

Në kontekstin politik veçimi nënkuptoi davaritje të relacioneve në epizoditet, ndërkaq veçimi social u shenjua më së shumti me rënien në shkallë enorme të martesave andej e këndej kufirit, diçka kruciale kur bëhet fjalë për lidhje organike e imunitare në formacionet komunitare.  Përderisa Shqipëria tashmë nuk kishte sundues të huaj mbi kokë,  shqiptarët jashtë shtetit shqiptar panë të zitë e ullirit, që nga dëbimet deri tek masakrat, diçka zor e shlyeshme nga kujtesa, siç është poaq e fuqishme edhe kujtesa për “prejardhjen prej nga andej” që apelon në vetedijën e një pjese të konsiderueshme të shqiptarëve mbi prejardhjen e tyre nga Shqipëria e sotme.

Jo rastësisht dy lëvzijet e para politike të shqiptarëve në Kosovë kundër sundimit të Mbretërisë SKS, nisnin me denominimin “mbrojtja”. “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”, dhe “Islami Muhafaza Hukuki Xhemijet” (“Shoqata për mbrojtjen e të drejtave të islamit – Xhemijeti”). Një pjesë e madhe e folklorit shqiptar  në Kosovë i takon pikërisht periudhës së dhunshme nën Mbretërinë SKS, dhe ka theks të fortë antisllav. Në anën tjetër kjo periudhë shënon edhe periudhën kur Shqipëria u tërhoq pothuase krejt në lëvozhgën e vet; në maratonën e mundimshme të punëve të brendshme përkatësisht detyrës së modernizimit të personifikuar më së shumti në figure komplekse e kontraverse të Mbretit Zog.

 Kosova/shqiptarët e ngelur jashtë pothuajse as që u zunë goje, përjashtimisht veprimtarisë të shtyrë gati në klandestinitet të Hasan Prishtinës. E megjithatë përkundër që ishin tepër pak, kishte shkollarë kryesisht të Normales së Elbasanit që asokohe u kthyen në Kosovë, duke e kthyer kështu shkollimin e shqiptarëve të pambeshtur në asnjë fuqi, në njëfarë heriofanie në vend. Pak a shumë me këtu strumbullohet edhe ndikimi i Shqipërisë jashtë kufinjëve të saj, përkatësisht i përjetimit të saj në Kosovë, megjithëse ky ndikim u shqua vetëm gjatë dhe pas Luftës së Dytë Botërore. Pra në vend të tankseve e topave, nga Shqipëria vijnë letra.

Në gjysmëkohën mes dy luftërash botërore e gjejmë të ribotuar  nga Gjeqovi edhe versionin e Kanunit. Gjeqovi nën ndikimin e mendimtarëve me orientim fashist si Felice Toscano,  në atë komplim njejtëson kombin me familjen (lexo organizimin fisnor të shqiptarëve kryesisht veriorë). Përjetimi i parë dhe i fuqishëm unitarist ngjau nën pushtimin fashist (1941-1944), me unifikimin që fashistët i bënë një pjese të konsiderueshme të trevave të banuara me shqiptarë. Përderisa në Shqipëri rënia nën fashistë nënkuptoi okupim (pavarësisht kundërvënies së vagët ndaj tij), tek shqiptarët jashtë Shqipërisë ai u përjetua si çlirim, meqë për një kohë të shkurtër pezulloi hegjemoninë serbe, përkatësisht u shijua relaksi i përjetimit të një lloj lirie.

Dërgimi i organizuar i mësuesve nga Shqipëria nga ana e Ernest Koliqit (1941-1944), ndikoi në gjallërimin e vetëdijes shqiptare jashtë Shqipërisë që akoma jetonte si një turmë e përhumbur në relikat dhe mbetjet otomane dhe të organizimit fisnor si dhe në ngritjen e entuziazmit tek shqiptarët e Kosovës, që nisën ta përjetojnë shkollimin në shqip, si njëfarë rilindjeje fillimisht gjuhësore. Disa nga këta mësues qëndruan edhe pas Luftës së Dytë Botërore, pavarësisht traumës e të ngjarave të tmerrshme që e shoqëruan rikthimin e Kosovës në Jugosllavinë, tashmë komuniste. Ardhja e profesorëve, natyrisht tashmë përfaqësues të shpjegimit komunist të botës, ngjau edhe në vitet ’70, megjithëse ra/pushoi pas Demonstratave të vitit 1981. Dhe në fakt nëse ndonjeherë ngjau një ngjizje e përkohshme sociabile në Kosovën e epokës më të re, ngjau përgjatë 20 vjeçarit 1970-1990. Kjo ngjizje megjithëse  përshkoi segmente si urbanizimi, punësimi, arsimimi, zgjerimi i qyteteve etj, të koordinuara nga burokracia dhe administrata e ngritur jugosllave, nuk u bë asnjeherë vendimtare në farkatëmin e ndonjë identiteti transhedent për shqiptarët, serbët dhe të tjerët.

Gjatë të 90’tave, si çdo kund tjetër në Europën Lindore, ngjau ajo që Hobsbawm e emërton si “zbulim i traditës”: përnjeherë rrëfenja komuniste si dhe panballkanike, filli t’i lëshojë vendin një shpjegimi shumë më tradicionalist e nacionalist në historiografi e letërsi i shoqëruar gjatë krejt pasluftës. Ç’është ajo që vërehet më së shumti në tërë këtë retrospektivë të 100 vjeçarit në relacionet Kosovë Shqipëri? Ndikimi sado i shkëputur/epizodik por i paanashkalueshëm i Shqipërisë në dimensionin e edukimit/arsimimit në Kosovë. D.m.th nëse Shqipëria asnjeherë nuk çoi tankse këndej kufirit, ajo në një formë apo tjetrën gjithnjë ishte prezente, përmes letrave e librave. Shqiptarët edhe sot nuk mësojnë Histori të Kosovës, por në kurrikulat e tyre kanë: Hisorinë e Popullit Shqiptar. Kanë Skënderbeun “për hero kombëtar” anipse ky i fundit është figurë e fundit të Mesjetës, dhe as që gravitoi në Kosovë. Përmendorja e po të njejtit qëndron mu përballë institucioneve shtetërore të vendit. Rugova, lideri i fetishizuar shqiptar në Kosovë gjatë të 90-tave, veprën jetësore i’a kushtoi Bogdanit, figurë politike e Mesjetës së vonë që vinte nga veriu i Shqipërisë, megjithëse vdiq në Prishtinë.

E një edukim kaq omniprezent që s’merr për truall Kosovën, por e sheh si  partiturë të “popullit shqiptar”, një edukim që derdh në bronz figura që s’lidhen me përjetimin e trollit por të etnisë, që lidhen me përjetimin e të kaluarës e jo të ardhmes, vështirë se mund të krijojë identetet të ri, a komb sipas kuptimit europian/modern të fjalës, koncept ky edhe ashtu i tejdebtueshëm në vet rrethet intelektuale europiane. Ngjashëm është edhe me rastin e serbëve të Kosovës relacioni i të cilëve me gjithë çka lidhet me Kosovë me shumë elemente ka mbetur mitik edhe në shekullin XXI. Shkolla serbe vazhdon që mendjet dhe zemrat e serbëve të rinj e të vjetër t’i mbush me rrëfenjën e shqiptarëve si ardhacakë në Kosovë, si zaptues demografik e myslimanë të tokës së shenjtë serbe. Kjo u rrit drastikisht shumë pas 89-tës, kohë kur edhe ëndrra se kapitalizmi në Europën Lindore do të krijojë ngjizjet e njejta sikurse në Perëndim, në fakt çoi drejt hullisë së nacionalizmave reaktivë e etnoreligjioz, me kulmim Srebrenicën dhe luftën e Kosovës.

Dikush mund të thotë se në instancën e fundit realiteti nuk është gjithë çka mësojnë a ligjërojnë në shkolla. E vërtetë.  Realiteti pas 99-tës është krejtësisht tjetër në kuptimin se ç’ishte gjatë dekadave më herët. Madje pakrahasueshëm më në favor të shqiptarëve, që gëzojnë lirinë e munguar, si dhe pakrahasimisht më pak i dhunshëm se sa në periudhen 1999-2004. E megjithatë është po ky realitet i pas 99-tës, që shqiptarët e serbët si dy etnitë që hiqen si titullare në konstituimin e çfarëdolloj të ardhme të vendit, i ktheu nga fqinj të ndërtesave e lagjeve të njejta kur jetonin përgjatë dekadave të Jugosllavisë Komuniste (përkundër armiqësive e fërkimeve të pashprehura aq shumë si deri më 98/99) në fqinjë gjeografik brenda protektoratit/shtetit të njejtë. Sot kur prishtinasit mesatar i bije ndërmend për serbin, zakonisht imazhi i parë që vije në kokë është “serbi në Çagllavicë/Graçanicë”.

Ngjashëm, serbët në Mitrovicën veriore, për të cilin gjithçka shqiptare nënkupton pjesën poshtë Ibrit. Kësodore shqiptarët dhe serbët në Kosovë në fakt nuk jetojnë me njëri tjetrin por pranë njëri tjetrit

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Op-Ed

Mëngjes në fashizëm

Published

on

Fashizmit nuk ia duron lehtë mideja mjetet e informimit. Për shembull, fashizmi i Vetëvendosjes e ka një parullë orwelliane: Mediet duhet të informojnë KREJT dhe DREJT

Vetëvendosje, e kam thënë e stërthënë, është lëvizje fashiste. Ka qenë një puro fashizëm gjatë aktivizmit të saj parapolitik dhe e ka përforcuar edhe më shumë prej se është kthyer në lëvizje politike dhe ka synuar marrjen pushtetit. Herën e parë kur erdhi në pushtet, ishte një lloj lehtësimi për të gjithë ata që si unë ia kanë frikën fashizmit, sepse ishte në bashkëqeverisje të plotë me një subjekt tjetër, ideologjikisht të kundërt dhe kështu gjasat e balansimit ishin të mëdha. E megjithatë ajo qeverisje nuk pati jetë veçse për pak ditë. Gabonim. Fashizmi nuk ka bashkëshorte. Është beqar përdhunues.

Nuk është një fashizëm që ka pikur nga qielli. Nuk është fashizëm që ka mbirë nga ferri, në ndonjë natë të errët të ndonjë frike a kiameti. Është thjesht fashizmi i rëndomtë, të cilit ia ka shtruar rrugën me lule për njëzet vjet një qeverisje banditësh të rrugës (subjektet e dala nga lufta, ose lëvizja e armatosur) dhe banditëve me kravatë (lëvizja paqesore). Është fashizmi që në kohë normale demokracie e zhvillimi thjesht rri i strukur në gjirize, duke u cakërruar dhëmbët nga frustrimi, pa mundur ta nxjerrë kokën as për të marrë pak diell.

Për njëzet vjet LDK, PDK dhe AAK në vend se ta ushtronin qeverisjen, e kanë ushtruar banditizmin dhe krimin e organizuar. Kanë shkuar deri aty sa nuk ka një gjë të vetme për të cilën do të mund të thoshin: në rregull, nuk kemi lënë të zezë pa bërë, por ja këtë nuk do ta bëjmë. Thjesht, nuk ka pasur të zezë që nuk do ta bënin, deri aty ku nuk ndërhynte presioni ndërkombëtar. Aty ndaleshin, sigurisht. Arsyet mund të jenë të ndryshme.

Pushteti i tyre ishte pushteti i arrogancës së liderit dhe të bëmës. LDK përdorte aurën e liderit, Ibrahim Rugovës, që i kishte prirë lëvizjes paqesore për një dekadë. Kjo është arroganca e liderit. Subjektet e dala nga lëvizja e armatosur përdornin aurën e bëmës së tyre, natyrisht të hiperbolizuar dhe mitizuar. Pak rëndësi kishte. Arroganca e bëmës ua mundësonte ta ushtronin arrogancën e rrugës, pushtetit. Si rezultat, nuk ka mbetur e mirë e përbashkët pa u keqpërdorur, vjedhur e plaçkitur. Vetëm sepse mundnin dhe vetëm sepse, si ata banditët e lagjës, shkonin me mendjen se askush nuk guxon t’u thotë se i kanë sytë e zinj.

Kjo, me pak fjalë (pa e injoruar rrezikun që mund të sjellë ky thjeshtëzim), është rruga e shtruar me lule për fashizmin. Fashizmin e Vetëvendosjes. Kjo ka bërë që Vetëvendosje, fashizmi, sot ta ketë arrogancën e popullit (përkatësisht votës). Arroganca e popullit është, s’do mend, ku e ku më e rrezikshme se ajo e banditizmit të rrugës. Sepse, në fund, edhe fashizmi është banditizëm, por banditizëm ideologjik. Dallimet janë esenciale. Banditizmin e rrugës një ditë edhe e mposht, atë ideologjik është bukur më zor.

Arroganca e popullit (votës) sot ia lejon fashizmit të përpiqet ta kontrabandojë ligjin për zgjedhjet. Atë që e bëjnë për të mirën e tyre, duan ta shesin për të mirën e përbashkët. Arsyetimet i kanë para veprimeve. Sepse së pari prodhojnë arsyetime, pastaj veprime që nuk janë veprime në vetvete e për vete, por si pasojë direkte të arsyetimeve. Arsyetimi është e mira e tyre, dobia e tyre; madje, parimi i tyre.

Arroganca e popullit (votës) ua mundëson të kenë lehtësinë fashiste ta imponojnë ligjin për konfiskimin e pasurisë, duke ua mësyrë kundërshtarëve dhe të tjerëve pa asnjë provë dhe pa asnjë aktgjykim. Tjetri është armiku. Drejtësia është ajo që ndien dhe mendon fashizmi. Një herë ndalohesh, pastaj i gjejnë (sajojnë) provat dhe i nxjerrin përfundimet. Kur të harxhohen kundërshtarët, të tjerët janë populli (votuesit).

Arroganca e popullit (votës) bën që dështimet e pushtetit (fashizmit) të shihen si sajesë e mediave, kundërshtarëve, armiqve të popullit. Mediet duhet të hetohen. Duhet të mbahen nën kontroll. Duhet të informojnë DREJT dhe KREJT.

Janë zbythur në këto tri raste? Me gjasë po. Asnjë lehtësim. Asgjë nuk ka përfunduar. Për më tepër, më e rëndësishmja: zbythja tregon se jemi duke ngrënë kafjall. Kafjalli është i lehtë. Në drekë servohet ushqim më i fortë.

*Shkruar për GazetaExpress.com

Continue Reading

Op-Ed

Çfarë ka ndodhur me Donald Trump?

Published

on

By

Ai ishte shumë këmbëngulës gjatë kohës që po largohej nga Shtëpia e Bardhë:”Unë do të mbetem në politikë!”. Ishte një fund i trazuar i presidencës – fajësimi, faljet skandaloze, por edhe një debat i fortë mbi rezultatin e zgjedhjeve presidenciale – por Trump e dinte se kishte pas ndjekës të përkushtuar, ndaj ai synonte të mbetej një zë i fortë në politikën amerikane.

Dhe jo vetëm ai:Familja e tij ishte e etur të përfitonte nga suksesi i tij elektoral. Zakonisht një ish-president mban një profil të ulët pasi lë detyrën. Ai nuk do ta bënte atë. Por do të mbetej figura dominuese në partinë e tij. Por planet nuk i shkuan mirë.

Presidenti u vendos në shtëpinë e tij të re, duke u bërë thirrje miqve që ta ngrinin zërin mbi mënyrën e padrejtë se si ishte trajtuar, dhe të anoheshin për prokurorët që ishin më shumë sesa duhej të zellshëm kundër tij. “Ai të lodh duke e dëgjuar përherë më këto gjëra!”- rrëfeu një mik.

Ishte viti 2001, dhe ish-presidenti ishte Bill Clinton. ”Kur një president largohet nga detyra, ne presim që ai të zhduket nga skena për një farë kohe, që t’ia lëshojë skenën presidentit të ri, dhe të na japë pak kohë për të harruar se përse nuk u penduam që e lamë të largohej”-shkruante “Time”.

Nuk ka gjasa që Donald Trump ta telefonojë Bill Clinton për t’u takuar. Dhe kjo jo sepse Klinton do ta refuzonte ftesën. Por sepse nëse do të uleshin të bisedonin, të dy burrat mund të zbulonin se kishin diçka të përbashkët për të diskutuar. Trump ka mbetur papritur shumë i mënjanuar që nga largimi i tij nga detyra.

Shumë pak njerëz mund ta kishin imagjinuar këtë. Philip Bump i “Washington Post”shkroi kohët e fundit se nëse kërkon në Google imazhet e fundit të Trump, të dalin në shumë ato të kohës para se ai kandidonte për president.

Teoria më popullore për zhdukjen e Trump nga skena, është se ndalimi që i bëri Twitter (dhe faqet e tjera të mediave sociale), e kanë dëmtuar shumë aftësinë e tij për të arritur një audiencë të gjerë. Me llogarinë e tij në Twitter në majë të gishtave, ai mund të shfrynte dufin ndaj kujtdo dhe ndaj gjithçkaje, dhe do të pëlqehej dhe komentohej nga miliona ndjekës.

Media do të raportonte me siguri mbi qëndrimin e tij të fundit. Eklipsimi i Trump duket se fillon rreth 8 janarit, kur Twitter njoftoi ndalimin e profilit të tij. Është e qartë se Trumpit i mungojnë postimet në shkurtra në Twitter, dhe marrja e reagimeve të menjëhershme nga audienca.

Ai ua dërgon me e-mail gazetarëve deklaratat e tij – ndonjëherë disa në ditë – me shpresën se ata do t’i postojnë në Twitter, por nuk është e njëjta gjë. Por edhe teoria e Twitter-it ka të meta. Postimet e Trump mund të shkaktonin drithërima tek zyrtarët qeveritarë, por ato kishin nisur ta humbnin forcën e tyre që pas vitit 2019.

Më pak njerëz kishin filluar që të reagonin ndaj tyre, dhe përpjekjet e Trump për ta kompensuar atë rënie thjesht duke postuar më shpesh, e dobësuan më tej efektin. Amerikanët dukej se po bëheshin më të ngopur me deklaratat e vrazhda të presidentit.

Përveç kësaj, dikush që ka famën e Trump s’ka nevojë për të pasur doemos një llogari në Twitter. Si një kandidat presidencial rebel në vitin 2015, Trump zbuloi se llogaria në atë platformë, i siguronte një mënyrë të dobishme për të drejtuar diskursin, edhe pse pak gazetarë apo politikanë e morën në fillim seriozisht kandidimin e tij.

Por kur ishte president, Trump kishte edhe shumë mënyra të tjera në dispozicion për të diktuar vëmendjen e medias:konferencat për shtyp, intervistat zyrtare, dhe adresat e Zyrës Ovale. Megjithëse ndonjëherë u shmangej këtyre metodave si president – ai nuk dha një adresë të Zyrës Ovale deri gati 2 vjet pas nisjes së mandatit të tij – ai po përdor tani mjetet që i mbeten në dispozicion.

Për disa kohë pas përpjekjes për grusht shteti më 6 janar 2001, Trump qëndroi çuditërisht i heshtur, me sa duket duke dëgjuar këshillat e ndihmësve, të cilët i sugjeruan që të mbante kokën ulur ndërsa Senati ishte ende duke shqyrtuar fajësimin e tij. Por që kur Senati nuk arriti ta dënojë, Trump ka qenë më i zëshëm.

Ai ka vazhduar të bëjë deklarata publike, përfshirë ato në mbledhjen e Komitetit Kombëtar Republikan fundjavën e kaluar, dhe ka dhënë intervista në disa prej stacioneve televizive të  të preferuara prej tij. Gjithashtu ai ka dhënë të paktën një duzinë intervistash për librat e shkruara rreth presidencës së tij.

Trump mund të tërhiqte më shumë vëmendje, nëse do jepte një intervistë për një gazetar më kundërshtar. Trump mund të jetë viktimë e suksesit të tij të dikurshëm në diktimin e ciklit të lajmeve. Së pari, ndoshta media ka filluar më në fund ta kuptojë leksionin në lidhje me mbulimin e “karremave” të tij, që ishin deklarata gjithnjë e më boshe.

Së dyti, aftësia e Trump për të diktuar lajmet, varej pjesërisht nga provokimet e tij gjithnjë e më të forta. Dhe pasi ke provuar të përmbysësh një palë zgjedhje presidenciale, nuk ke shumë hapësirë ​​për të përshkallëzuar më tej. Trump pati sukses duke u shndërruar në një zëdhënës të ankesave të bazës së tij të mbështetësve.

Por ankesat e tij në lidhje me zgjedhjet – edhe pse ai është përpjekur t’i cilësojë ato si vjedhje të zgjedhjeve – janë në thelb vetëm për atë që ai e sheh si një fyerje personale ndaj tij, dhe jo si një kauzë kombëtare.

Sondazhet tregojnë se shumë republikanë besojnë se zgjedhjet e vitit 2020 ishin të manipuluara, dhe dëmi që do t’i sjellë kjo besimit tek demokracia në planin afatgjatë, është i rrezikshëm. Megjithatë në një të ardhme më të afërt, askush nuk do të mbetet aq i zemëruar personalisht për këtë sesa vetë Trump.

Disa ndjekës që e shihnin atë si një njeri që mund të sfidonte establishmentin, do ta shohin tani humbjen e tij si provë se politika është e pandryshueshme, dhe do të zhyten në apati apo do të shkëputen prej tij. Për të tjerët, humbja e Trump e bën atë një humbës. Ndaj ata do të kërkojnë tani “heronj” të tjerë.

Edhe pse ka humbur ndikimin në media, Trump mbetet në kontrollin e Partisë Republikane. Një pakicë e konsiderueshme e popullsisë e mbështet ende atë. Ai kryeson në sondazhet mbi votuesve e Partisë Republikane për kandidatin zyrtar të presidencialeve të vitit 2024. Republikanë të njohur si Kevin Mccarthy dhe Steve Scalise, bëjnë vazhdimisht pelegrinazh në rezidencën e Trump Mar-a-Lago për të forcuar pozitat e tyre. Komiteti i fushatës për republikanët e Senatit duket se shpiku një çmim enkas për Trump.

Edhe figura të tilla si Mitch Mcconnell dhe Nikki Haley, që e kritikuan ashpër Trumpin për ngjarjet e 6 janarit, kanë deklaruar se do ta mbështetin atë, nëse ai ishte do të ishte i nominuari për zgjedhjet e vitit 2024. Por ajo që zotëron Trump është fuqia negative – fuqia për të siluruar çdo republikan që nuk është dakord me të. Ai e ka humbur pjesën më të madhe të fuqisë së tij pozitive – aftësinë për t’i bërë gjërat të ndodhin, për të falur, dhe për të çuar përpara kauzat.

Problemi themelor për Trump është se pavarësisht përpjekjeve të tij më të mira po edhe atyre më të poshtra, ai nuk është më president. Ai thjesht nuk ka shumë rëndësi tani në SHBA. Kjo gjë i ndodh çdo presidenti sapo largohet nga detyra – madje edhe atyre si Bill Clinton, që largohen nga posti relativisht popullorë, në një kohë që Trump nuk ka qenë kurrë i tillë.

Përgjatë karrierës së tij politike, Trump ka vepruar sikur të jetë imun jo vetëm ndaj pasojave ligjore për veprimet e tij por edhe ndaj të gjitha rregullave tradicionale të politikës, dhe ka arritur të bindë shumë analistë se kjo është e vërtetë. Deri më sot, ai ka qenë i suksesshëm në shmangien e ligjit, por rregullat tashmë e kanë zënë mat. /Përktheu: Alket Goce-abcnews.al

 

Continue Reading

Op-Ed

Qysh duhet me u dënu Shefqet Krasniqi për seksizëm?

Published

on

Një hoxhë i njohur shprehu qëndrime seksiste në një emision debatues. Ai tha pak a shumë që “gruaja e ka vendin në kuzhinë, e burri në odë”. Dhe, rrjeti social Facebook gjëmoi në protestë kundër kësaj ndarjeje territoresh në baza gjinore. Një gjëmim, absurditetin dhe realitetin e të cilit duhet me e trajtu fort seriozisht.

Unë nuk besoj aspak që dikush ka pritë prej të pandehurit, Shefqet Krasniqi, me shpreh qëndrime feministe. Unë nuk besoj aspak që dikush, kushdo, pret prej një hoxhe, cilitdo hoxhë, që me shpreh qëndrime feministe.

Po e them troç atë që e dimë të gjithë: feja islame, ashtu si dy fetë tjera abrahamike, është qysh në thelb seksiste parë prej cilësdo perspektivë feministe. E matanë këtij thelbi, nëse mund të dilet matanë thelbit, gjallon një histori e gjatë dhe tmerruese e shtypjes së grave. Një shtypje e bërë bash prej çdo sekti e bash ndaj çdo gruaje.

Prandaj, me reagu ndaj një deklarate të caktuar seksiste të një hoxhe nënkupton fillimisht me e mbulu seksizmin blatant që përfaqëson vetë ekzistenca e hoxhës dhe e fesë. Sidomos në vendin tonë.

Por, ka diçka shumë më të rëndësishme. Është një formë specifike e këtij reagimi që po dënon thjesht praninë e hoxhës në debatin publik.

Ky reagim specifik na kallëzon së pari ‘marshin automatik’ në të cilin është vendos feminizmi kosovar në rrjetet sociale. Duke shfrytëzuar papërcaktueshmërinë gati të plotë teorike, e për rrjedhë edhe ideologjike, ky feminizëm në kërkesën për mobilizim bëhet pseudo-feminizëm, e si i tillë tepër i adoptueshëm dhe tepër fleksibil – siç nuk ekziston tjetërkund pos Kosovës.

Dhe pikërisht ky mobilizim na çon në karakterin e tij ekskluziv e jopolitik [jostrategjik].

Unë nuk njoh ndonjë feministe apo feminist që nuk ka mbetje seksiste. Bile, sa më shumë të ketë lexuar në fushën e studimeve gjinore, aq më të vetëdijshëm janë për ato mbetje. Ta zëmë, shumica prej nesh ende mbiemërohemi me emrat e familjes së babait, veç të babait, e jo edhe të nënës. Dhe s’ka as kërkesë që kjo të ndryshojë. Disa prej nesh, gra, i shtojnë ende mbiemrit të tyre edhe atë të burrit derisa kjo nuk ndodh me burrat. Pak prej nesh kemi shpreh pakënaqësi me nacionalizmin toksik shqiptar dhe kemi kontestuar figura historike seksiste. Përkundrazi, ne vazhdojmë t’i himnizojmë ato. Pak prej nesh kemi shpreh pakënaqësi për himnin shqiptar që ka gjuhë eksplicite seksiste.

Pra, ne nuk jemi puritanë në feminizëm. E as nuk mund të jemi duke marrë parasysh ngushtësinë e gjuhës. Por, është e rëndësishme të kemi qëndrime radikale. Dhe, të kesh qëndrime radikale nuk nënkupton domosdo t’i shprehësh ato me metoda radikale. Të kesh qëndrime radikale, në varësi të vetë qëndrimeve natyrisht, nënkupton t’i kuptosh ato prej rrënjës së tyre. Të mos jesh laraman.

Pra, ne duhet të jemi radikalë e qartë të përcaktuar në atë që besojmë – e njëkohshëm edhe pranues ndaj atyre që kanë bindje tjera. Pranues, para së gjithash, sepse përveç që nuk i dimë aq mirë rrënjët e bindjeve tona feministe, ende po mësojmë gjëra elementare.

Dhe, duke qenë në këtë marsh automatik reagues tepër përjashtues, kjo na çon drejt kërkesës aktualisht absurde për hoxhallarë feministë. Një kërkesë që e çkuptimëson angazhimin e deritashëm për zgjerim të fushës së luftës për barazi.

Duhet me e kuptu që jemi të kurthuar brenda një gjuhe e një politike gjuhësore që duhet me u ndërru. Me plot ofshama, sharje, fraza, emra, fjalë, togfjalësha, nënkuptime e parakuptime seksiste. Dhe, meqë gjuha është ndodhi shoqërore, që ekziston vetëm duke qenë e përbashkët, e prandaj e kuptueshme, seksizmit është e zorshme t’i shpëtojmë. Dhe pikërisht kjo fushë duhet zgjeruar me urgjencë.

Në intervistën e hoxhës Krasniqi unë nuk u befasova nga ndarja në baza gjinore që i bëri hapësirës. Në fakt, ajo që më befasoi është se ky hoxhë – me të drejtë – denoncoi pikërisht diskriminimin e grave në kanunin e Lekë Dukagjinit. Edhe kjo na tregon që metodat radikale e përjashtuese që shprehin qëndrime laramane e të papërcaktuara duhet me u ndërru. Në vend të përjashtimit – që potencialisht mund të prodhojë edhe kundër-reagim të madh e të fuqishëm ose thjesht vetizolim në hapësirat ‘private’ të diskutimit – do të duhej promovuar gjithëpërfshirja dhe përballja.

Shoqëria jonë është qartazi e ndarë në dy grupe. Në konservatorë dhe në liberalë. Konservatorët, ani pse shumicë dërrmuese, kanë një përfshirje tepër të vogël në sferën publike. E liberalët, edhe pse pakicë dërrmuese, kanë përfshirjen dominante. Kjo pashmangshëm prodhon ndjesi të represionit e më pas edhe dezintegrimit te pjesa konservatore e shoqërisë.

Emancipimi – besoj është e qartë për secilin – në vende kapitaliste derdhet njësoj si vetë kapitali: vertikalisht, prej lart poshtë. Përgjithësisht, janë njerëzit të cilët kanë më shumë pasuri e mundësi që marrin arsimim më cilësor e qasje më të madhe në këtë ‘produkt’. Prandaj, qasja përjashtuese përveç që në mënyrë direkte sulmon pjesën më të lëndueshme edhe ekonomikisht të shoqërisë, gra e burra bashkë, ajo kufizon vrazhdë edhe hapësirën për emancipim ndaj këtyre njerëzve.

Prandaj, dënimi i seksizmit të hoxhallarëve nuk duhet bërë nga lëngimi për t’i zgjatur jetën laramanisë tonë gërditëse. Që në një anë të kemi feminizëm në publik, dhe seksizëm të tolerueshëm në hapësirat private. Hoxhallarët duhet të dënohen nga lëngimi për emancipim të gjithmbarshëm shoqëror. Dënimi duhet të jetë në atë mënyrë që hoxhë Shefqet Krasniqi nga denocnimi i Kanunit të kalojë – me të njëjtat parime – edhe te denoncimi i praktikave islame, e edhe te denoncimi i vetes së tij.

Secili, sado i varfër qoftë, ka të drejtë të ketë qasje në emancipim.

Continue Reading

Trending