Connect with us

Shëndeti

Gurët në veshka, llojet e tyre dhe rreziku që u sjellin veshkave

Published

on

Gurët zakonisht eliminohen nga trupi nëpërmjet fluksit urinar dhe në shumë raste nuk kanë shenja klinike, ndërsa në rastet kur gurët janë të përmasave më të rritura, deri në 2-3 mm, mund të bllokojnë ureterin, duke u shoqëruar me zgjerim të pjesës së sipërme të ureterit dhe pelvisit renal (pjesa e veshkës ku grumbullohet urina para se të hyjë në uretër) dhe me spazma të muskulaturës së ureterit si reagim normal për eliminimin e pengesës

Flet për “Mapo” Ariana Strakosha, doktoreshë nefrologe në QSU, Tiranë

Gurët në veshka, një shqetësim që mbase shumë persona e vuajnë në heshtje pa e ditur. Mirëpo rreziku i këtij çrregullimi ekziston te pasojat që mund të sjellë te veshkat dhe në të gjithë organizmin. Në një intervistë për “Mapo”, Ariana Strakosha, doktoreshë nefrologe në QSU “Nënë Tereza” Tiranë, shpjegon formimin e gurëve në veshka, llojet e tyre dhe rrezikun për dëmtimet që u sjellin veshkave në rast të mosmjekimit të tyre.

Çfarë janë gurët në veshka apo Nefrolitiaza?

Termi gurët në veshka e ka origjinën qe nga greqishtja e lashtë εϕρός- nephros (veshka) dhe λιθος- lithos (gurë). Terminologjia nënkupton praninë e gurëve në veshka, termi ureterolitiazis nënkupton praninë e gurëve në ureter, tuba që lidhin veshkën me vezikën urinare, ndërsa termi urolitiasis nënkupton praninë e gurëve në traktin urinar duke inkluduar dhe vezikën urinare. Gurët janë koncentrate solide apo agregate kristalesh të formuara në veshka nga mineralet urinare të patretura. Gurët zakonisht eliminohen nga trupi nëpërmjet fluksit urinar dhe në shumë raste nuk kanë shenja klinike, ndërsa në rastet kur gurët janë të përmasave më të rritura deri në 2-3 mm mund të bllokojnë ureterin duke u shoqëruar me zgjerim të pjesës së sipërme të ureterit dhe pelvisit renal (pjesa e veshkës ku grumbullohet urina para se të hyjë në uretër) dhe me spazma të muskulaturës së ureterit si reagim normal për eliminimin e pengesës. Kjo shoqërohet me dhimbje mesi, të cilat përhapen në pjesën e poshtme të barkut dhe rrëzë kofshës. Kjo situatë quhet colika renale. Colika renale shoqërohet gjithashtu me ndjenjën e të vjellit ose të vjella. Gjatë urinimit mund të kemi dhe ndryshim të ngjyrës së urinës si pasojë e fenomeneve hemorragjike nga dëmtimet që i bën guri strukturave të ureterit.

Cilat janë shenjat dhe simptomat e kolikës renale?

Këto shenja janë dhimbjet e forta të përhapura nga mesi deri në rrëzë të kofshës shpesh të përshkruara si eksperienca më e keqe e përjetuar ndonjëherë. Të vjellat apo ndjenja e të vjellës si pasojë e stimulimit të zonës përkatëse. Hematuria siç janë gjaku në urinë, si pasojë e dëmtimeve të vogla të mureve të brendshme të strukturave të veshkave, ureterit apo uretrës. Pus në urinë, djegie gjatë urinimit si pasojë e kalkulit apo infeksionit. Oliguria, reduktimi i sasisë së urinës nga guri i vendosur në rrugët urinare. Hydronefroza; zgjerimi dhe tendosja e mureve të pelvisit renal apo uretereve.

A janë të njëjtë gurët e veshkave?

Ekzistojnë disa tipe të gurëve të veshkave bazuar në llojin e kristaleve prej të cilave janë formuar. Pjesën më të madhe e përbëjnë gurët prej oksalateve dhe kalciumit ndjekur nga gurët e përzier me fosfatet (gurët fosfokalcike). Më të rrallë janë gurët struvite të favorizuar nga infeksionet e traktit urinar dhe gurët e acidit uric të favorizuar nga çrregullimet metabolike të organizmit. Formimi i gurëve në veshka nuk ka një shkak të vetëm por është pasojë e kombinimit të një sërë faktorësh. Gurët krijohen kur prishen balancat urinare të kombinimit të mineraleve dhe acideve. Kur urina përmban më shumë substanca kristal-formuese sesa komponent antiagregues, kristalet arrijnë të formojnë gurët në traktin urinar.

Gurët prej oksalatit të kalciumit dhe fosfokalcike

75% – 80% e të gjithë gurëve të traktit urinar janë të përbërë nga kalciumi kimikisht i përzier me oksalatet (duke formuar gurët oksalate të kalciumit) ose me fosfatet (duke formuar gurët fosfo-kalcikë). Gurët apo kristalet e oksalatit të kalciumit mund të krijohen nën kushtet e disa sëmundjeve metabolike si acidoza tubulare renale, hyperparatiroidizmi, hyperoksalaturia primare, veshka sfungjer. Gjithashtu gurët janë të pranishëm dhe te pacientët me sëmundjen Crohn. Shpeshherë mund të vijë edhe nga përdorimi i disa medikamenteve të caktuara si antiacidet dhe steroidet. Dieta është një faktor tjetër që mund të ndikojë. Dozat e larta të vitaminës A, D dhe purinave (që nuk janë gjë tjetër veç produkt të tretjes së proteinave në organizëm) mund të ndikojnë në këto nivele anormale të kalciumit në organizëm. Ka edhe disa raste të veçanta, të cilat mund të ndikojnë në formimin e gurëve. Studimet e fundit kanë treguar se nëse në dietën tuaj ka shumë pak kalcium apo edhe nëse trupi juaj prodhon tepër oksalate, ju mund të gjendeni në rrezik. Kjo lidhet me rolin e kalciumit si lidhës i oksalateve të patretura në traktin gastrointestinal. Në këto kushte marrjet e pakta të kalciumit shoqërohen me sasi më të rritura të oksalateve në gjak; këto oksalate ekskretohen në sasi më të mëdha në urinë nëpërmjet veshkave. Në urinë oksalatet janë promotorë të fuqishëm të precipitimit të kristaleve të oksalateve të kalciumit, rreth15 herë më të fuqishme se kalciumi. Doza të larta të Vitaminës C (më shumë se 1000 mg) rrisin nivelin e oksalateve në urinën tuaj.

Gurët struvite

10-15% e rasteve me gurë në veshka vijnë si pasojë e një infeksioni kronik në traktin urinar. Gurët strivitë formohen si pasojë e rritjes së baktereve, të cilat me përbërjet e tyre neutralizojnë aciditetin e urinës që përbën një faktor frenues të zhvillimit të tyre. Meqenëse gratë janë më të prira në zhvillimin e infeksioneve urinare, ato kanë rrezikun më të lartë për të formuar gurë të tillë. Trajtimi i tyre konsiston jo vetëm në heqjen e gurëve, por edhe në parandalimin e rishfaqjeve të infeksionit.

Gurët e acidit urik

10% e gurëve të veshkave përmbajnë acid urik, një produkt të formuar nga metabolizmi i trupit. Zakonisht, acidi urik kalon nga gjaku për në veshka, ku eliminohet me urinë. Nëse trupi prodhon mbi sasinë normale, veshkat e kanë të pamundur të eliminojnë të gjithin duke bërë të mundur kështu kristalizimin e tij në depozita. Faktorët që ndikojnë në këtë proces janë gjenetikë, mund të varen nga disa gjendje të caktuara patologjike të traktit tretës, obeziteti, marrja e disa medikamenteve të caktuara si dhe dieta e pasur me mish organik. Meshkujt janë më të prirur të zhvillojnë këto lloj gurësh pasi kanë probabilitet më të madh për të vuajtur nga podagra (një sëmundje reumatizmale që shoqërohet me rritjen e acidit urik në gjak).

Gurët cistinikë

Cistina është një aminoacid i cili gjendet në përbërjen e proteinave. Ajo merr pjesë në formimin e muskujve, nervave dhe pjesëve të tjera të trupit. Disa individë zhvillojnë një sëmundje të rrallë metabolike të quajtur cistinuri, e cila ndikon në formimin e gurëve cistinikë, që për nga shpeshtësia e formimit radhiten nga fundi. Gurët cistinikë formohen pasi veshka është e paaftë të bëjë ripërthithjen e aminoacidit cisteinë. Si rrjedhim, kjo e fundit grumbullohet në urinë për të formuar kristalet e cistinës. Këta lloj gurësh janë shumë të vështirë për t’u trajtuar dhe kërkojnë një terapi, e cila zgjat në kohë.

A mundet që gurët të dëmtojnë veshkat?

Nëse nuk mjekohen në kohë, gurët mund të dëmtojnë seriozisht veshkën. Dy faktorët që përcaktojnë ecurinë e këtij dëmtimi janë lokalizimi i gurit dhe prania e infeksionit urinar. Për të shmangur dhe minimizuar një efekt të tillë e rëndësishme është eliminimi i gurëve të formuar dhe parandalimi i riformimit të të tjerëve.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Shëndeti

Bajamet, racioni më i mirë kundër lodhjes e plakjes

Published

on

Të mbushura me mirësi natyrore, vitamina dhe minerale, dihet se bajamet sjellin shumë përfitime shëndetësore dhe mund të luajnë një rol të rëndësishëm në rutinën e përditshme të mirëqenies dhe bukurisë.

Të pasura me zink, riboflavin dhe niacin, ato përmbajnë të gjitha elementet që kontribuojnë në ruajtjen e lëkurës, si dhe thonjtë dhe flokët. Trajtimi i vetes me një meze të lehtë me bazë bajame është gjithashtu një zgjidhje e shijshme për të mbushur bateritë tuaja dhe për të zvogëluar lodhjen, shkruan panorama. Bajamet, në fakt, janë një koncentrat i ushqyesve që e mbushin metabolizmin me energji.

Në veçanti, një racion i vogël me 23 bajame (rreth 160 kalori) siguron 60% të dozës së rekomanduar ditore të vitaminës E, e cila ndihmon në mbrojtjen e qelizave nga stresi oksidativ, i shkaktuar nga faktorët mjedisorë si rrezet UV, ndotja, tymi i cigareve dhe faktorë të tjerë mjedisorë.

 

Continue Reading

Shëndeti

Rëndësia e farave të zeza kundër sëmundjeve të mushkërive

Published

on

Fara e zezë është përdorur prej shekujsh si një trajtim natyral kundër një sërë problemesh shëndetësore, përfshirë këtu bronkitin apo diarrenë. Disa nga vlerat e farave të zeza janë të listuara më poshtë:

Antioksidantët

Studimet kanë treguar se antioksidantët kanë një ndikim të fortë kundër shumë sëmundjeve siç janë kanceri, diabeti, sëmundjet e zemrës dhe mbipesha. Fara e zezë janë shumë të pasura me antioksidantë dhe vetëm vaji esencial i tyre shërben si antioksidant fuqiplotë.

Kolesteroli

Fara e zezë janë veçanërisht efikase kundër nivelit të lartë të kolesterolit të keq i cili është përgjegjës për një sërë sëmundjesh. Vlerat kundër kolesterolit janë vërejtur në studime klinike të vajit esencial dhe pluhurit të farave të zeza.

Infeksionet

Bakteret janë përgjegjëse për një sërë infeksionesh përfshirë ato të veshit apo pneumoninë.

Studimet tregojnë se fara e zezë përmban substanca mirëbërëse kundër disa llojeve të baktereve, përfshirë këtu Stafilokoku, i cili ka rezistencë të lartë ndaj disa antibiotikëve.

Shëndeti i mëlçisë

Mëlçia është një organ shumë i rëndësishëm për pastrimin nga toksinat dhe metabolizimin e barnave.

Fara e zezë kanë potencial në mbrojtjen e mëlçisë dhe pastrimin e saj nga toksinat.

Sheqeri në gjak

Niveli i sheqerit në gjak duhet mbajtur nën kontroll për të parandaluar jo vetëm dëmtimet nervore por edhe progresin e shumë sëmundjeve të rënda.

Studimet tregojnë se farat e zeza në variantin e suplementëve, kanë potencial për të ulur nivelin e sheqerit në gjak dhe për të shmangur efektet anësore të tij.

Farat e zeza përdoren shumë jo vetëm në mjekësinë popullore por edhe në kuzhinë dhe konsiderohen një variant i shëndetshëm në rutinën tuaj ushqimore.

Continue Reading

Shëndeti

Tetë këshilla për një sistem më të fortë imunitar kur agjëroni në Ramazan

Published

on

Përveç sfidës për të agjëruar për 12+ orë gjatë ditës, këtë vit, sikurse para këtij viti, myslimanët kanë sfidën e shtuar për të mbajtur sistemet e tyre imune në funksionin optimal – sidomos mes pandemisë së shkaktuar nga COVID-19.

Në këtë drejtim, shumë media i kanë kushtuar rëndësi kësaj pjese, duke marrë mendimet e specialistëve.

Kështu, edhe Daily Sabah, ka folur me një specialiste dietike dhe psikologen klinike Merve Öz, e cila ka ndarë këshillat e saj për tu siguruar që të keni Ramazanin më të shëndetshëm të mundshëm duke ruajtur peshën tuaj dhe duke e mbajtur të fortë sistemin imunitar.

Të hani apo jo syfyr?

Duke përsëritur se të dy sistemet për të cilat trupi ka nevojë për më shumë energji janë sistemi imunitar dhe sistemi i tretjes, Öz tha se agjërimi lejon trupin të përqendrojë energjinë e tij në një në një, dhe kështu ndalimi i tretjes për një periudhë specifike lejon sistemin imunitar të jetë më aktiv.

Kjo do të lejojë trupin të riparojë qelizat dhe të luftojë më mirë mikrobet.

Öz thotë se mes syfyrit dhe iftarit është koha kur sistemi imunitar do të jetë më aktiv, por për ta siguruar këtë, ajo theksoi domosdoshmërinë e ngritjes për të ngrënë një vakt të shëndetshëm syfyri, pa marrë parasysh sa të prirur të jeni të ktheheni për të fjetur.

“Nëse nuk ngriheni për syfyr, trupi juaj do të stresohet për shkak të një periudhe të zgjatur urie, e cila mund të zvogëlojë imunitetin tuaj”, thotë ajo.

Çfarë ushqimesh të zgjidhni

Kur bëhet fjalë për ndërtimin e një diete të shëndetshme gjatë Ramazanit, çelësi është që të shkoni me ushqime më të lehta, por të “plota” që do të ndihmojnë trupin tuaj të plotësojë të gjithë lëndët ushqyese që mund të humbni gjatë gjithë ditës.

Mundohuni që në tryezën tuaj të keni të përfshirë të gjitha grupet thelbësore të ushqimit – drithëra, perime dhe fruta, bishtajore, arra, qumështore ose alternativa dhe burimet tuaja të proteinave.

“Një supë ushqyese, vezë, djathë, ullinj, zarzavate, tranguj, domate do të ishte ideale”, thotë Öz.

Sidoqoftë, ajo rekomandon konsumimin e vezëve, “një nga burimet më të mira të proteinave”, së bashku me miellin e tërshërës ose grurit për të rritur ngopjen dhe për të larguar urinë për më shumë kohë.

Shkoni me supa dhe sallata

“Pasi të prisni agjërimin dhe të hani supën tuaj, bëni një pushim për 15 minuta dhe pastaj kaloni në pjatën kryesore”, thotë Öz.

Meqenëse truri juaj nuk do të regjistrojë sinjalin që jeni duke u ngopur deri pas 20 minutash, pushimi para se të hani përsëri ju ndihmon të ngadalësoni dhe t’ju japë më shumë kontroll mbi pjesët tuaja.

Supa është një zgjedhje veçanërisht e shkëlqyeshme për fillestarët pasi ndihmon trupin tuaj të përshtatet ngadalë me ndjenjën e ngopjes dhe parandalon një rritje të papritur të sheqerit në gjak, përcjell Telegrafi.

Öz gjithashtu rekomandon që të keni një “ndihmë” të mirë të sallatës si një anë e vaktit tuaj kryesor në iftar. Jo vetëm që zarzavatet dhe perimet në sallatë do të mbushin stomakun tuaj me vëllimin e tyre, por sallatat gjithashtu ju parandalojnë të konsumoni shumë kalori në të njëjtën kohë.

“Fibrat që merrni nga sallatat do t’ju ndihmojnë të lehtësoni përtacinë e zorrëve”, shton ajo.

Merrni antioksidantë

Antioksidantët në ushqime, veçanërisht frutat dhe perimet, mund të ndihmojnë në parandalimin e dëmtimit të qelizave, duke rritur sistemin imunitar.

Kjo është arsyeja pse konsumimi i frutave si një meze të lehtë ndërmjet iftarit dhe syfyrit rekomandohet shumë.

“Frutat janë gjithashtu të pasura me fibra, të cilat lehtësojnë funksionimin e sistemit të tretjes dhe krijojnë një mjedis të përshtatshëm që bakteret e dobishme të lulëzojnë në zorrë. Dhe sa më shumë baktere të dobishme të kemi në zorrë, aq më i fortë do të jetë imuniteti ynë”, thotë Öz.

Kur bëhet fjalë për ëmbëlsira, përpiquni të shkoni për fruta sa më shumë që të jetë e mundur, shton ajo.

Jo të gjithë karbohidratet janë krijuar në mënyrë të njëjtë

Öz thotë se duhet të përpiqeni të përmbaheni nga gjërat e pjekura dhe pastat sa më shumë që të jetë e mundur gjatë këtij muaji.

Shtimi i shpejtë i peshës dhe mbipesha gjithashtu mund t’ju bëjë të ndjeshëm ndaj shumë sëmundjeve, duke përfshirë sëmundjet e zemrës dhe diabetin dhe mund të nënkuptojë rezultate më të këqija nga COVID-19.

Prandaj, dietologët i kushtojnë rëndësi të madhe qëndrimit në një peshë të shëndetshme, veçanërisht gjatë Ramazanit.

Pini të paktën 1.5 litra ujë

Uji është i domosdoshëm për një sistem të fortë imunitar pasi i mban të gjitha sistemet në trup të funksionojnë si duhet.

Dhe Öz thotë: “Uji gjithashtu ndihmon në heqjen e toksinave nga trupi, transportimin e lëndëve ushqyese në qelizat tona dhe neutralizon bakteret dhe viruset”.

Ajo gjithashtu paralajmëron kundër mos konsumimit të mjaftueshëm të ujit kur pini çaj, kafe ose pije të tjera me kafeinë.

Këto pije mund t’ju japin përshtypjen e gabuar se jeni duke përmbushur marrjen tuaj të përditshme të ujit, megjithatë, kafeina dehidraton trupin dhe vepron si diuretik, që do të thotë që shpejton sekretimin e ujit nga trupi.

Disa mjekë rekomandojnë të pini një filxhan ujë për çdo filxhan kafe që pini për të kompensuar këtë efekt.

Rishikoni probiotikët

Nëse ka një pije që Öz rekomandon që njerëzit të shtojnë në dietat e tyre gjatë Ramazanit, është kefir (një pije e qumështit të thartuar me një shije të thartë).

Falë probiotikëve që përmban, kefiri ka një efekt shumë të thellë që forcon imunitetin, thotë ajo.

“Kefiri, i cili rregullon florën e zorrëve, ndihmon gjithashtu në zbutjen e kapsllëkut, një problem me përvojë gjerësisht në Ramazan. Përveç kësaj, kefiri ka një indeks të ulët glicemik dhe përmbajtje të lartë të proteinave, duke ju bërë të ndiheni më të ngopur për më shumë kohë”.

Çështja e stërvitjeve

Megjithëse stërvitja mund të jetë gjëja e fundit që dëshironi të bëni kur agjëroni, mjekët rekomandojnë të paktën 30 minuta aktivitet për të mbajtur trupin tuaj në formë, për të ndihmuar tretjen dhe forcuar sistemin tuaj imunitar.

Duke përsëritur se mbajtja aktive ishte një nga faktorët më të rëndësishëm për të ndërtuar imunitetin, Öz tha se e bën këtë duke mbështetur shëndetin fizik dhe mendor.

Nëse nuk keni kushte fizike që ju pengojnë ta bëni këtë, të paktën përpiquni të ecni 30 minuta çdo ditë pa u lodhur shumë, tha ajo.

Shumica e mjekëve rekomandojnë që të përmbaheni nga stërvitjet me intensitet të lartë gjatë agjërimit dhe të ushtroni një ose dy orë pas ngrënies për të parandaluar tretjen e ushqimit.

Një shëtitje e shpejtë është ushtrimi më i rekomanduar, me mjekët që e rekomandojnë atë ose një ose dy orë para iftarit ose pas vaktit të iftarit.

Continue Reading

Trending